Musica Sacra

Gisteravond waren er op radio 4 drie concerten te horen zoals ze de afgelopen dagen in Maastricht hebben geklonken tijdens het festival  Musica Sacra. Bij een van die drie opnames was ik aanwezig. Ik hoorde ook nog een ander concert dat niet is opgenomen. Daarnaast maakte ik nog een speciale media-ervaring mee, ook tijdens het festival. Alles wat ik meemaakte was van hoge kwaliteit, verrassend en er was een wereldprimeur te horen. Hulde aan de medewerkers van radio 4 die hier aanwezig waren. Schande dat er niemand van de Volkskrant bij was. De maandagochtendkrant die ik net gelezen heb bevatte ook nu weer veel recensies van culturele dingen in vooral Amsterdam, maar geen enkel artikel ging over een van de culturele hoogtepunten van de afgelopen dagen in Maastricht.

Ik was er vrijdag. Ik had ingetekend op “Waar je ook gaat, daar ben je” van Mariël Vaartjes en Ali-Ben Horsting. Voor het schoolplein van een basisschool in de Begijnenstraat kon je je aanmelden. Je kreeg een koptelefoon op en moest gaan zitten op een bank in het er tegenover gelegen park. De eerste vijf minuten werd je, genoeglijk zittend in de schaduw onder een grote boom, auditief  warm gemaakt om als pelgrim een bidweg te gaan volgen. Er bestaat in Maastricht een eeuwenoude pelgrimsroute. Die wordt nog steeds elke zaterdag gelopen door de broederschap van Onze-Lieve-Vrouw. De leden van deze broederschap dragen flambouwen en zijn gehesen in hun broederschapskostuum. Vóór hen lopen de pastoor en een of meer diakens. Achter de kleurrijke broederschap lopen dan de pelgrims. Ze volgen samen de eeuwenoude bidweg. Deze zelfde route liep ik nu ook, maar dan met een koptelefoon op en helemaal in mijn eentje. Je kwam niemand van de andere deelnemers tegen, iedereen vertrok met vijf minuten afstand van elkaar. De makers probeerden om je al lopende het gevoel te geven dat je een middeleeuwse pelgrim was. Er staan op de route veel Mariabeeldjes, met daarop telkens een andere voorstelling. Bij elk beeldje bleef je stilstaan en werd je gewezen op dingen die je kon zien en je kon dan op jouw manier proberen om contact te maken met je innerlijk. Voordat je bij het begin van de bidweg bij de Basiliek was aangekomen was je nog even een middeleeuwse pelgrim, nog een buitenstaander, die langs pesthuizen, slachterijen en hoerenbuurten liep. Met alle bijbehorende geluiden.. Maar vanaf het moment dat je aan de echte bidweg begon bij de Onze-Lieve-Vrouwebasiliek werd je een biddende pelgrim. De muziek en de teksten, het ritmische lopen, moesten je helpen om je naar binnen te keren. Je was steeds op jouw manier aan het bidden. Je ging je leven overdenken om zo gelouterd weer bij de basiliek terug te kunnen keren. Naar mijn persoonlijke ervaring waren de makers daar goed in geslaagd. De timing van het lopen was perfect, je werd vanzelf van straat naar straat geleid. De muziek, geluiden en de tekst die je door de koptelefoon hoorde waren mooi op elkaar afgestemd.

irene-kurka’s Avonds om 10 uur zong Irene Kurka in de keizerzaal van de Servaas. Ik had dat concert uitgekozen vanwege de locatie maar ook om de combinatie van oude en nieuwe muziek. Hildegard von Bingen had ik daar al eerder gehoord, nu hoorde ik de muziek gezongen door slechts één vrouwenstem. Daarnaast waren er nog drie moderne muziekstukken te horen, waaronder een speciaal voor haar geschreven stuk door de Litouwse componist Vykintas Baltakas: Incantatio. Het was tegelijk de wereldpremiëre van dat stuk. Jammer dat er geen opname van is, ik zou het vaker willen horen. Het klonk heel ritmisch, het was onmiskenbaar op Litouwse volksmuziek gebaseerd, het was heel expressief en energiek. Dat kon je van alle stukken zeggen die Irene Kurka zong. Wat een stembeheersing, wat een geluid! Ook de acht liederen van Hildegard von Bingen werden uiterst geconcentreerd, mooi en expressief gezongen. De tekst was helemaal doorvoeld. Ze zong onder meer “O Virtus sapientiae”, een antifoon voor het feest van de heilige drie-eenheid. Dit feest was in de tijd van Hildegard von Bingen nog geen verplichte feestdag, dat werd het pas in de veertiende eeuw. Het werd gevierd op de eerste zondag na Pinksteren. Het “omcirkelen” in de tekst slaat op “de Heilige Geest”, die net een week eerder, bij het feest van Pinksteren, centraal stond in de liturgie. Nu gaat het om de combinatie van Vader, Zoon en Heilige Geest. Maar de Heilige Geest, de derde,  is overal aanwezig.

O virtus Sapientiae,  –  o deugdzame wijsheid
quae circuiens circuisti  –  die al omcirkelende omcirkelt
comprehendendo omnia  –  en daarbij alles omsluit
in una via, quae habet vitam,  –  in die ene weg, welke het leven bezit
tres alas habens, –  je hebt drie vleugels
quarum una in altum volat,  –  waarmee je naar de hoogte stijgt
et altera de terra sudat,  –  en je de wereld verlaat
et tertia undique volat.  –  en de derde is overal aanwezig
Laus tibi sit, sicut te decet,  – lof zij u, zoals u toekomt
O Sapientia.  –  o wijsheid

Aan het concert dat ik om vijf uur hoorde in de Onze-Lieve-Vrouwebasiliek besteed ik een apart blog.

Hier meer over Hildegard von Bingen.

 

Over Pieter Simons

Docent muziektheorie. Interesses: geschiedenis algemeen, kunstgeschiedenis, lokale geschiedenis, muziek en muziektheorie, filosofie, astronomie, fotografie, natuur, wilde bloemen. En daarnaast allerlei maatschappelijke dingen als onderwijs en opvoeding
Dit bericht werd geplaatst in muziek, recensie en getagged met , , , , , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.