De kop van de Ram

Het meest opvallende hemelobject de laatste dagen is de planeet Mars. Hij is er al vanaf zonsondergang en daarna ook nog eens een groot deel van de nacht.

Deze foto is eergisteravond om kwart voor zeven ’s avonds gemaakt. De camera was gericht naar het zuid-oosten. Het meest heldere object is Mars, maar je ziet ook al veel van zijn buren. Het zijn geen spectaculair heldere sterren, die komen pas enkele uren later op. Of je moet naar het noordoosten kijken (Capella), het Noordwesten (Arcturus) of recht omhoog (Vega en Deneb). Om Mars heen zie je vooral veel sterren van het sterrenbeeld vissen. De magnitude (helderheid) van al deze sterren ligt tussen 2 en 5. Waarbij 2 aangeeft dat een dergelijke ster nog behoorlijk goed te zien is. Magnitude 5 is al veel minder goed zichtbaar. Maar desondanks pikte mijn camera ze redelijk goed op. Ik vertel iets over drie van deze sterren, op onderstaand kaartje de sterren met de nummers 1. 2 en 3. Deze zijn erg goed te zien, ze zijn van het sterrenbeeld Aries (ram).

Nummer 3, Hamal, α arietis, is de meest heldere met een magnitude van 2. Het is een echte reuzenster in het kleurenspectrum oranje tot rood. Hij is iets jonger dan onze zon, namelijk ongeveer 3,4 miljard jaar oud. Bovendien weten we dat er minstens één planeet omheen draait, een exoplaneet dus. (Exoplaneten zijn planeten die om andere sterren draaien dan om onze zon). Deze ster is maar liefst 1490 keer zo groot als onze zon! Hij staat ook erg ver weg, op een afstand van ongeveer 6581 lichtjaren. Hamal betekent in het Arabisch “kop van het schaap”. Bij de tekening van het sterrenbeeld bevindt deze ster zich in de nek, vlakbij de kop.

Nummer 2 hierboven is Sheratan, β Arietis. Het is een dubbelster met een magnitude van 2,6 waarvan de grootste ster ongeveer twee keer zo groot is als onze zon. Hij is wel een stuk heter. Waar onze zon zich in het gele kleurspectrum bevindt moeten we deze ster in het witte tot blauwe spectrum plaatsen. Hij is relatief dichtbij, hij staat op ongeveer 59 lichtjaar afstand. Ook is hij nog jong. Onze zon is vijf miljard jaar oud, deze ster is slechts 0,3 miljard jaar oud. Toch leeft hij niet lang meer. Maar zijn einde is niet als het einde van een supernova, daarvoor is hij te weinig massief. Hij zal wel, al binnen enkele miljoenen jaren, enorm uitdijen tot een rode reus, daarna overgaan in een planetaire nevel, tot slot zal hij inkrimpen tot een dwerg. Zijn compagnon zal uiteindelijk de grootste van de twee zijn, terwijl die nu slechts met een telescoop zichtbaar is. Een deel van de massa van Sheratan zal terechtkomen bij deze compagnon.  Sheratan bevindt zich in de kop van de ram, bij een oog. De naam is afgeleid van het Arabische aš-šaratan, wat “de twee tekens” betekent. Deze twee tekens waren Sheratan en Mesarthim (γ Arietis) welke de twee dichtstbijzijnde heldere sterren bij de lente equinox waren. Het begin van de lente werd er mee aangeduid. In de astrologie valt het begin van het teken ram exact gelijk met deze lente equinox. Overigens is het lentepunt inmiddels opgeschoven, het bevindt zich niet meer in Ram maar heeft zich na meer dan 2000 jaar via Vissen verplaatst naar Waterman. Nu zouden de oude volkeren zich dus op een ander punt moeten oriënteren. De astrologie houdt voor het begin van de lente wel nog steeds het teken ram aan, maar niet meer “Ram”zoals het bij het dierenriemteken hoort. De hemel is door hen verdeeld in twaalf delen en het deel van de hemel waar de zon staat als de lente begint wordt Ram genoemd. Het begrip is dus losgekoppeld van de zichtbare sterren.

nummer 1, Mesarthim, γ Arietis, is de op twee na meest heldere ster van Aries (Ram). Samen met Sheratan vormt deze ster als het ware de ogen van de Ram. Mesarthim is een dubbelster, en zijn compagnon kun je met een goede verrekijker al zien, zijn magnitude is 4,75. Deze is warmer dan de hoofdster. Beide sterren bevinden zich op 164 lichtjaar afstand. De grootste heeft een enorm sterk magnetisch veld waardoor deze sterk pulseert. Ook bevat hij veel ijzer en talrijke andere elementen en tolt hij met grote snelheid om zijn as.

Al deze sterren worden op dit moment door de planeet Mars vanuit het sterrenbeeld vissen nauwlettend in de gaten gehouden. In de astrologie wordt Mars gezien als “de heerser van Ram”.

Die avond zag ik ook de maan opkomen en Jupiter en Saturnus ondergaan.

Over Pieter Simons

Docent muziektheorie. Interesses: geschiedenis algemeen, kunstgeschiedenis, lokale geschiedenis, muziek en muziektheorie, filosofie, astronomie, fotografie, natuur, wilde bloemen. En daarnaast allerlei maatschappelijke dingen als onderwijs en opvoeding
Dit bericht werd geplaatst in Astronomie en getagged met , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.