In het dorp Eschfeld in de zuidelijke Eifel bevindt zich een bijzondere kerk en dat komt vooral door de beschilderingen in het binnenste van de kerk. Maar eerst iets over de kerk zelf. De oorspronkelijke parochiekerk van Eschfeld verrees al in de 12e eeuw in het historische dorpscentrum (het huidige Unterdorf). Deze was gewijd aan Luzia van Syracuse. Omdat de oude middeleeuwse kerk te klein en vervallen raakte, werd in 1867 besloten een nieuwe kerk te bouwen op een hoger gelegen plek. De nieuwe neogotische kerk werd tussen 1869 en 1870 opgetrokken, deels met afgebroken stenen van de oude kerk.

Ook het historische Luzia-altaar uit de middeleeuwse kerk werd meegenomen en kreeg een vaste plek in het rechterzijschip. Bij de inwijding van het nieuwe gebouw werd de heilige Luzia als vanzelfsprekend behouden als patroonheilige. Waarom juist de heilige Luzia? In de Eifel en de omliggende Frans-Duitse grensstreek genoten vroege christelijke martelaren uit de late Oudheid (zoals Luzia, Barbara en Margaretha) vanaf de vroege middeleeuwen enorme populariteit. Luzia werd door plattelandsgemeenschappen met name aangeroepen als patroonheilige van het licht, ter bescherming tegen oogziekten en als lichtbrenger tijdens de donkere wintermaanden (haar feestdag valt op 13 december).

Maar de kerk is beroemd geworden door de schilderingen van Pastoor Christoph März. Hij werd geboren op 13 april 1867 in de plaats “Schweich aan de Moezel. In 1899 werd hij tot pastoor benoemd in Eschfeld. Maar hij had niet alleen een geestelijke opleiding gehad, Hij had tekenen en schilderen gestudeerd aan de beroemde akademie van Düsseldorf en hij had meerdere reizen naar Italië ondernomen om daar de schilderkunst in meerdere kerken te bekijken. Hij was vooral onder de indruk van middeleeuwse fresco’s waarin allerlei bijbelse taferelen werden geschilderd en zo ontstond bij hem het idee om dat in zijn eigen parochiekerk ook te gaan doen, maar dan op zijn eigen manier.  Het werden inderdaad allemaal Bijbelse voorstellingen, behalve in het koor. Daar schilderde hij uitsluitend engelen. En waar de apocalyps vaak werd weergegeven bij de uitgang, zo schilderde hij een enorm schilderij met daarop de zondvloed bij het portaal: als de mensen de kerk verlieten wisten ze dat er nog een hoop te doen was om niet als zondaar verzwolgen te worden. Hijzelf stierf door een ongeval: op 15 oktober 1931 viel hij op 64-jarige leeftijd van een ladder toen hij de buitenkant van zijn eigen pastorie beschilderde. Hij werd naar het ziekenhuis van Prüm gebracht. Vlak voor zijn dood schijnt hij gezegd te hebben: ‘leg in mijn doodskist maar een penseel, misschien kan ik in de hemel dan ook nog iets moois schilderen.’  Pastoor März was trouwens op meer terreinen begaafd: hij tekende, schilderde, maakte gedichten, speelde viool en orgel en leidde een koor en een harmonieorkest.

Er zijn in de kerk meer dan 1000 figuren te bewonderen. Hij heeft alles ingedeeld in zowel horizontale als verticale blokken. In de onderste blokken zie je symbolen uit het oude testament. Hier zie je een afbeelding over het einde van de profeet Elia. Hij wordt in een door een hemelse wagen veroorzaakte wervelwind in de hemel opgenomen. Zijn opvolger Elisa is hiervan getuige.

Daarboven zie je steeds apostelen die het nieuwe testament verkondigen. Zij dragen het gewelf met boodschappen van de profeten, evangelisten en kerkleraren. Het achterste vak wordt gebruikt om God te loven. In de viering zien we voorstelling uit de openbaring.

In het linker zijschip is er een beeldcyclus die gaat over de menswording van Christus. Aan de tegenoverliggende kant zien we voorstellingen uit het leven van de heiligen Luzia, Stephanus en Ullrich, de drie patroonheiligen van de kerk. Ook zijn er taferelen over de wonderen van Jezus te zien, zoals hier de tot leven wekking van Lazarus.

Het gigantische schilderij met de zondvloed is ontstaan tijdens de eerste wereldoorlog en je kunt je er bijna niet aan onttrekken om te denken dat dat er ook in is verwerkt. Hij beeldt daar machthebbers en koningen af die tevergeefs proberen hun hachje te redden. Zo klimt er een koning op de tinnen van een verdrinkende toren terwijl hij op een barometer kijkt hoe de luchtdruk is. Het toont de Bijbelse zondvloed die zich over het dorp Eschfeld stort als straf voor menselijke hoogmoed, oorlogszucht en goddeloosheid.

Verder is opmerkelijk hoe hij veel mensen uit zijn parochie als voorbeelden bij figuren gebruikt heeft, vooral ook bij deze afbeelding van de zondvloed.

Er is meer symboliek. We zien een soort kleurentheorie van de Genade: in het gehele kerkgebruik gebruikt hij blauw en goud als de dominante heraldische symbolen voor hemelse genade en het goddelijke. Opvallend is dat in het doemscenario van de zondvloed blauw en goud volledig ontbreken om de afwezigheid van God te benadrukken. En je ziet de zondvloed, maar waar is de ark? Als je goed kijkt: hoog boven de uitgang zweeft het piepkleine schip van Noach onder een goddelijke lichtstraal.

Dit symboliseert dat het geloof en de kerk de enige veilige vluchthaven zijn in tijden van wereldwijde catastrofe. Opvallend is dat nergens de kruisiging is geschilderd. In plaats daarvan liet hij een barok olieverfschilderij uit de Vlaamse School (Van Dyck) plaatsen, omdat hij vond dat hij het mysterie van het kruisoffer niet zelf in fresco kon overtreffen.

Eschfeld lag midden in het gevechtsgebied van de slag om de Ardennen in de winter van 1944. Vanaf december van dat jaar werd het dorp intensief beschoten door geallieerde artillerie en luchtstrijdkrachten om de Duitse troepen terug te dringen. De St. Luziakirche werd zwaar getroffen. Het dak en delen van het schip raakten ernstig beschadigd. Veel van de unieke muurschilderingen van pastoor März liepen vochtschade en granaatinslagen op. Tijdens de ergste beschietingen vonden inwoners van Eschfeld beschutting in de kelders en de dikke muren van de kerk en de nabijgelegen pastorie. Aan een kant van de kerk is een goed onderhouden kerkhof waar parochianen worden begraven. Aan een andere kant is er een oorlogskerkhof: de soldaten en burgers die zijn gesneuveld bij de invasie van de geallieerden liggen daar begraven in eenvoudige graven.

Na de bevrijding zijn de kerk en de schilderijen gerestaureerd.
In onderstaand filmpje krijg je een indruk van de kerk en vooral ook van de schilderingen. Je hoort orgelmuziek, twee korte stukjes geschreven door Gerben Budding en ook door hem gespeeld, op het orgel van de St. Jan van Gouda.