Het kasteel van Vianden

Op wikipedia lezen we iets over de globale geschiedenis van het kasteel:

Het Kasteel van Vianden in Luxemburg is gebouwd tussen de 11e en 14e eeuw op de funderingen van een Karolingische en Romeinse vesting (castellum). Het is een van de grootste en mooiste adellijke residenties van de romaanse en gotische perioden in Europa. Vanaf het begin van de 15e eeuw was het de zetel van de invloedrijke graven van Vianden die goede contacten onderhielden met de koningen van Frankrijk en het keizerlijke hof van Duitsland. Hendrik I van Vianden (1220 – 1250) wordt ook wel de Zonne-graaf genoemd omdat tijdens zijn regeerperiode het bezit, de levensstijl en invloed van het huis van graafschap Vianden een hoogtepunt bereikten. Zijn opvolgers hadden honderden jaren lang veel invloed in de Ardennen, de Eifel en in Luxemburgse regio’s. In 1417 ging de heerschappij over op het Huis Nassau, dat in 1530 ook het prinsdom Orange verwierf. Sindsdien is het kasteel niet meer de officiële residentie van de graven van Vianden. Het hoofdgebouw, dat tot op de dag van vandaag bewaard is gebleven, in het bijzonder de kapel en de grote en de kleine zaal, stammen uit het eind van de 12e en de eerste helft van de 13e eeuw. Het niet meer bestaande “Quartier de Juliers” aan de westkant van het paleis stamde uit het begin van de 14e eeuw. Het huis van Nassau bouwde alleen aan het begin van de 17e eeuw aan het kasteel maar de grote invloed daarvan is nog steeds te zien.

Wij maakten een rondleiding met extra informatie via een app op de telefoon. Toen we weer naar buiten gingen waren we diep onder de indruk. Vooral over hoeveel er bewaard is gebleven maar ook gerestaureerd. Grote delen hebben compleet in puin gelegen maar aan de hand van tekeningen en archeologische resten was men in staat om met vrij grote zekerheid een groot deel te herstellen. Nu is het een machtige burcht met meer dan 20 zalen. Onder koning Willem I in 1820 werd het kasteel stukje bij beetje verkocht, met het resultaat dat het geheel in verval raakte. In 1890 werd het kasteel eigendom van Adolf van Luxemburg, de groothertog van Luxemburg. Tot 1977 bleef het dan in handen van deze familie. In 1977 maakte de groothertogelijke familie er staatsbezit van. Sindsdien is het kasteel gerestaureerd in zijn oude glorie en is het een grote toeristische trekpleister.

Het huis Vianden

Interessant is een van de eerste heren uit het huis Vianden, Henric I van Vianden.  Onder zijn heerschappij bereikte het graafschap Vianden in het huidige Luxemburg zijn grootste bloei. Hij was getrouwd met Margaretha van Courtenay (markgravin van Namen) en was de vader van onder anderen de heilige/zalige Yolande van Vianden én van bisschop Hendrik van Vianden.

Vooral ook deze dochter blijkt een belangrijk stempel op de tijd te hebben gedrukt. Yolande van Vianden (ca. 1231–1283) is formeel niet heilig verklaard, maar zij wordt wel als zalige vereerd binnen de Rooms-Katholieke Kerk. Haar verering is lokaal en regionaal verankerd, vooral in Luxemburg. Daar is zij door de eeuwen heen uitgegroeid tot een belangrijke religieuze en historische figuur. Haar kerkelijke gedenkdag valt op 17 december. Haar leven als priorin van het dominicanenklooster Marienthal — waaronder haar keuze om tegen de wil van haar ouders in te treden — werd kort na haar dood opgetekend in het beroemde epische gedicht “Het leven van Yolanda van Vianden” (bewaard in de Codex Mariendalensis). Dit gedicht heeft een grote rol gespeeld in het in stand houden van haar verering. Naast de pure biografie en het levensverhaal van Yolande bevat de codex op taalkundig, historisch en literair vlak nog een aantal belangrijke elementen: de tekst is niet zomaar een vrome beschrijving, maar een literair drama. Een groot deel van de tekst beschrijft de hoogoplopende strijd tussen Yolande en haar familie. Haar ouders probeerden met alle middelen te voorkomen dat Yolande het klooster in ging. In het gedicht wordt uitgebreid beschreven hoe haar moeder met gewapende ridders naar het klooster van Marienthal trok om haar dochter mee terug te nemen. Er wordt beschreven hoe haar ouders een strategisch adellijk huwelijk voor haar hadden gepland om de macht van het graafschap uit te breiden, en hoe Yolande dat weigerde. Deze standvastigheid leidde tot haar zaligverklaring. De tekst geeft een gedetailleerd inkijkje in de dominicaner kloosterhervorming en de dagelijkse praktijk van de ascetische vroomheid in de 13e eeuw. Het belicht de opkomst van het vrouwenklooster Marienthal en de rol van Yolande als latere priorin. Maar ook voor taalkundigen is de inhoud van de codex een goudmijn. Het gedicht bestaat uit bijna 6.000 rijmende verzen en is geschreven in het Moezelfrankisch. Dit dialect vertoont hele sterke overeenkomsten met het huidige Luxemburgs. Het geldt als het oudst bekende omvangrijke literaire werk in deze specifieke taal variant en is daarmee het belangrijkste taalkundige monument van Luxemburg.

Het huis Nassau

Via de erfenissen van de familie Nassau-Dillenburg was het graafschap Vianden (en de bijbehorende burcht) al in de 15e eeuw in bezit gekomen van de Nassaus. Toen Willem van Oranje in 1584 werd vermoord, erfde Philips Willem als oudste zoon de titels en bezittingen van de hoofdlijn van Nassau. Daarmee werd hij officieel graaf van Vianden en juridisch eigenaar van Kasteel Vianden. Het leven van deze Philips Willem van Oranje (1554–1618) werd overschaduwd door de Tachtigjarige Oorlog. Als eerstgeborene was hij de rechtmatige erfgenaam van het Huis van Oranje-Nassau. Hier een kort overzicht van het leven van deze vrij onbekende Oranjetelg, iemand die ook voor het kasteel van Vianden belangrijk is geweest.
Philips Willem werd katholiek gedoopt met koning Filips II van Spanje als peetoom. Na het overlijden van zijn moeder in 1558 erfde hij het graafschap Buren. Toen de Nederlandse Opstand uitbrak en zijn vader naar Duitsland vluchtte, bleef de dertienjarige Philips Willem achter als student aan de Universiteit van Leuven. In februari 1568 werd hij op last van de hertog van Alva ontvoerd naar Spanje. Het doel van de Spaanse kroon was helder: Philips Willem laten fungeren als gijzelaar om Willem van Oranje onder druk te zetten. In Spanje kreeg Philips Willem een grondige katholieke en Spaanse hof-opvoeding. Hij studeerde aan de Universiteit van Alcalá de Henares en leefde in een gouden kooi: hij genoot bewegingsvrijheid en status aan het hof, maar mocht Spanje niet verlaten of direct contact onderhouden met zijn protestantse familie. Gedurende zijn bijna dertigjarige verblijf zag hij zijn vader nooit meer terug. Toen Willem van Oranje in 1584 werd vermoord, erfde Philips Willem formeel de titel Prins van Oranje en de bijbehorende familiebezittingen waaronder het kasteel van Vianden, maar hij kon daar in de praktijk geen aanspraak op maken. In de Noordelijke Nederlanden nam zijn jongere halfbroer Maurits van Nassau de leiding over de opstand en het bestuur op zich. Pas in 1596, na de dood van Filips II en de benoeming van aartshertog Albrecht van Oostenrijk, mocht Philips Willem terugkeren naar de Lage Landen. Hij belandde echter in een politiek spagaat: In Spanje en de Zuidelijke (Spaanse) Nederlanden werd hij gezien als een loyale katholieke edelman. In de Noordelijke Republiek werd hij met groot wantrouwen bekeken als een mogelijke Spaanse spion of marionet. De Staten-Generaal ontzegden hem jarenlang de toegang tot zijn noordelijke bezittingen. In 1606 trouwde hij op 51-jarige leeftijd met de Franse katholieke prinses Eleonora van Bourbon-Condé. Dit huwelijk versterkte zijn positie, waarna hij het soevereine prinsdom Orange in Zuid-Frankrijk bezocht en zich daar officieel liet inhuldigen. Het uitbreken van het Twaalfjarig Bestand (1609) bracht de doorslag. Er werd een verdelingsverdrag (Tractaet van Partage) gesloten tussen Philips Willem en zijn halfbroers Maurits en Frederik Hendrik. Philips Willem kreeg het herstel over de familierechten en -bezittingen in zowel het zuiden (onder meer Diest) als het noorden (zoals Breda en Buren). In 1609 deed hij zijn feestelijke intrede in Breda. Daar ontving hij zijn broers Maurits en Frederik Hendrik; het was de eerste keer dat de drie zonen van Willem van Oranje samen kwamen.

Philips Willem richtte zich in zijn latere jaren op het herstel van zijn goederen, het bevorderen van de kunsten en de verfraaiing van residenties zoals Breda en het Kasteel van Bouvigne, maar ook van het kasteel van Vianden. In 1609 liet hij daar herstel- en uitbreidingswerkzaamheden uitvoeren. Vanaf 1617 startte onder zijn bewind de bouw van een residentieel gedeelte binnen het kasteelcomplex, bestaande uit woonvertrekken tussen torens. (De Nassau woontoren).  In het herstelde kasteel zijn vandaag de dag nog steeds historische sporen van Philips Willem te zien. Onder meer zijn familiewapen (omringd door de ketting van de Orde van het Gulden Vlies, waartoe hij in 1599 toetrad) en glas-in-loodramen met zijn wapen zijn in het kasteel aanwezig. Een stenen inscriptie op het kasteel herinnert aan de gezamenlijke Nassause rechten en werkzaamheden van Philips Willem en zijn halfbroer Maurits.

Philips Willem overleed onverwacht op 20 februari 1618 op 63-jarige leeftijd in Brussel, na medisch verkeerd handelen bij een klysmabehandeling. Omdat zijn huwelijk kinderloos bleef, ging de titel Prins van Oranje over op zijn halfbroer Maurits. Overeenkomstig zijn testament werd hij begraven in de Sint-Sulpitiuskerk in het Belgische Diest. In tegenstelling tot de meeste leden van het Huis van Oranje-Nassau ligt hij dus niet in de Nieuwe Kerk in Delft begraven. Het kasteel bleef eeuwenlang in de familie (later de groothertogelijke familie van Luxemburg) totdat het in 1977 staatseigendom werd. Tot op de dag van vandaag draagt de Nederlandse koning (Willem-Alexander) nog steeds de historische titel “Graaf van Vianden”.

Het interieur

Nu een korte toelichting op met name het interieur van het kasteel aan de hand van enkele foto’s.

De Wapenkamer

De Crypte

De crypte bevat nog zeer oude elementen, zelfs uit de karolingische tijd.

De Binnenplaats

De Bovenkapel

Deze laat-Romaanse kapel is vakkundig gerestaureerd waarbij zelfs de originele kleurstelling terug is gebracht. Het is een bijzondere ruimte die tien-hoekig is, terwijl de centrale schacht die uitziet op de benedenkapel is octogonaal (achthoekig). Een tienhoek kan worden gezien als een harmonieuze samensmelting van twee getallen: 4 (het getal van de materie, de aarde en de vier windstreken) en 6 (het getal van de ziel, de zon en spirituele harmonie). Een tienhoekige ruimte vormt daardoor symbolisch een brug tussen de aardse realiteit en het goddelijke of spirituele vlak. Het nodigt de bezoeker uit tot innerlijke balans en het harmoniseren van tegenpolen. Het getal 8 staat voor voor de opstanding van Christus, het begin van een nieuw tijdperk en het eeuwige leven. Alles in deze ruimte is gerestaureerd of een kopie van het origineel, zoals ook het altaar en het beeld van de heilige Antonius.

De Byzantijnse Galerij

Waarschijnlijk had deze ruimte de functie als pronkruimte, waar ook mooie dingen werden getoond aan bezoekers.

De Woontoren, de Banketzaal en de Slaapkamer

De woontoren, de banketzaal en de slaapkamer zijn gebouwd door Philips Willem, de oudste zoon van Willem van Oranje. Hij verbleef in deze ruimtes als hij in Vianden was. De mensen sliepen in die tijd in zithouding!

De Raadzaal

Als je hier binnenkomt is er een opschrift met de mededeling dat alles wat hier besproken wordt geheim moet blijven….

De Keuken en de Eetkamer

In de keuken valt de prachtige draaibare constructie op waarmee grote pannen boven het vuur, of juist weg van het vuur gedraaid konden worden,

De Put

De put is maar liefst 54 meter diep en putten zijn een van de belangrijkste onderdelen in een kasteel. Vers drinkwater is onder alle omstandigheden van levensbelang,

De Ridderzaal

De ridderzaal heeft enorme afmetingen en is grotendeels behangen met prachtige wandtapijten.

De Witte en Zwarte toren

Vanuit de verte kun je al de witte en de zwarte toren zien. Onder de witte toren bevond zich een gevangenis. De zwarte toren is compleet verwoest geweest door een aardbeving en niet getrouw naar het origineel opnieuw opgebouwd met leisteen, vandaar de donkere kleur.

De Kelder

De kelder die pas heel laat weer opnieuw ontdekt is blijkt zeer oud te zijn. Hij was nog voor een groot deel intact. Hij is helemaal uitgehouwen in de rotsen.

Hieronder een film met nog meer foto’s van het kasteel. Op het einde van de film zie je ook enkele foto’s die gemaakt zijn bij het Europa Monument bij het Belgische plaatsje Ouren, vlak bij de grens met Luxemburg en Duitsland. Het gedenkteken werd in 1977 onthuld, twintig jaar na de ondertekening van het Verdrag van Rome.

Hier word je herinnerd aan het begin van de Europese Unie, het verdrag van Rome dat in 1957 werd gesloten. Het was een verdrag waarmee de Europese Economische Gemeenschap (EEG) gevestigd werd, de belangrijkste voorloper van de Europese Unie. De zes landen die het verdrag sloten waren België, Nederland, Luxemburg, West-Duitsland, Frankrijk en Italië. Deze landen hadden zes jaar eerder al het verdrag van Parijs ondertekend ter oprichting van de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal (EGKS). Het verdrag van Rome breidde de economische samenwerking uit tot alle sectoren van de economie.

Onbekend's avatar

About Pieter Simons

Docent muziektheorie. Interesses: geschiedenis algemeen, kunstgeschiedenis, lokale geschiedenis, muziek en muziektheorie, filosofie, astronomie, fotografie, natuur, wilde bloemen. En daarnaast allerlei maatschappelijke dingen als onderwijs en opvoeding
Dit bericht werd geplaatst in Geschiedenis en getagd met , , , , , , . Maak de permalink favoriet.

Plaats een reactie

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.