Hamlet

In Maastricht werd tot aan het begin van de twintigste eeuw in de gegoede kringen vooral Frans gesproken. Toneelstukken in de schouwburg waren dan ook vaak in het Frans. Er was nog een andere stad in Nederland waar dat ook zo was: Den Haag. De stad met de talrijke ambassades en het koninklijke hof waar het Frans eveneens nog steeds de belangrijkste taal in de hoogste kringen was. Zo werd in 1804 daar het Théâtre Français opgericht, een gezelschap dat probeerde drie Franstalige voorstellingen per week te verzorgen. In 1868 schreef de Franse componist Ambroise Thomas de opera Hamlet, een Grand Opera met groot orkest, groot koor, een Banda (groep koperblazers), balletten en diverse intermezzi. Deze opera werd door het Théâtre Français zes jaar later ook in Den Haag  op de planken gebracht en is tot de opheffing van het theatergezelschap in 1919 daar maar liefst 153 keer uitgevoerd. Het was dus een zeer populair stuk.

hamletMaar daarna raakte het snel in de vergetelheid totdat onlangs het gezelschap “Opera2Day” het werk nieuw leven in blies. Op de foto hierboven zie je hoe in de proloog, die plaats vond in de foyer van de Stadsschouwburg van Utrecht, de oude Hamlet ten grave wordt gedragen. Hierbij vergezeld door een groep koperblazers en als zangers fungeerden leden van het Utrechtse Monteverdi Kamerkoor en een aantal leerlingen van een plaatselijke Middelbare school. Daarna ging de voorstelling verder op het podium met de professionele cast. Hoe kun je zo’n spektakelstuk uit de negentiende eeuw voor een hedendaags publiek aantrekkelijk vormgeven, op een manier dat het ook nog enigszins betaalbaar blijft? Het grote koor, feitelijk hofpersoneel in de opera, wordt bij deze voorstelling, behalve dus in de proloog, gezongen door de acht solisten. De enorme orkestbezetting is sterk gereduceerd en de partituur is om die reden opnieuw gearrangeerd. De balletten en intermezzi zijn weggelaten. De dramatische lading die in het stuk zit, vooral het drama in de hersenen van Hamlet en Ophélie, wordt versterkt door de filmbeelden. We zien hoe de helden hun teksten uitbeelden maar voelen ook wat ze daarbij denken door die beelden. Prachtig gedaan en het werkt! En verder is er onderzoek gedaan naar de historische uitvoeringspraktijk: Het bleek dat er in de negentiende eeuw veel meer dan nu gebruikelijk is bijvoorbeeld gebruik werd gemaakt van rubato: het enigszins vertragen of versnellen van de muziek, om daardoor de expressie te verhogen. De expressie, ook van de individuele muzikanten, stond hoog in het vaandel. Meer dan de gelijkheid van spelen bijvoorbeeld. De instrumentalisten hebben zich deze manier van spelen enigszins eigen proberen te maken. Ik hoorde na afloop enkele muziekkenners zeggen: het was wel af en toe ongelijk.. Niemand was het daarentegen opgevallen hoe expressief er gespeeld werd mede dank zij deze “historische” uitvoeringspraktijk: mij viel het wel op, in gunstige zin.

De muziek was ook inhoudelijk verrassend voor mij. Vooral de stukjes die de sfeer moesten vangen die nodig was bij bepaalde scenes waren zeer sterk. Ik had enkele keren associaties met de late Liszt. Ook kon je genieten van mooie intieme strijkersstukjes, vooral als begeleiding bij de hopeloze pogingen om de liefde nieuw leven in te blazen door Ophélie of  door de moeder van Hamlet. Het meest indrukwekkend vond ik het spel en de solo-scenes van de jonge Hamlet, ook de scene met de toneelspelers die de moord op Gonzala speelden, en vooral de waanzin-scene van Ophélie. Ik heb die laatste ook enkele keren op Youtube gehoord, een opname uit 1907 van Nellie Melba, en de uitvoering van Joan Sutherland uit 1961. Ik vond de uitvoering die ik gisteren hoorde van Lucie Chartin eigenlijk nog indrukwekkender. Alleen al daarom zou ik iedereen  willen aanraden deze opera te bezoeken. Hij is nog te zien morgen in Amsterdam en daarna nog op diverse andere plaatsen in Nederland, de laatste voorstelling is op 11 april: http://www.opera2day.nl/producties/show/1/hamlet#speellijst

Historische opnames van de waanzinscene:

https://www.youtube.com/watch?v=34AX-Krgv_Y  Joan Sutherland 1961
https://www.youtube.com/watch?v=sRN9NLx_Dsg  Nellie Melba 1907

Over Pieter Simons

Docent muziektheorie, componist. Interesses: geschiedenis algemeen, kunstgeschiedenis, lokale geschiedenis, muziek en muziektheorie, filosofie, astronomie, fotografie, natuur, wilde bloemen
Dit bericht werd geplaatst in muziek, recensie, theater en getagged met , , , . Maak dit favoriet permalink.

Een reactie op Hamlet

  1. Nely zegt:

    Zeker met jouw verslag erbij als luiterwijzer zou ik het graag gezien hebben. Het maakt me nieuwsgierig. Je hebt er duidelijk van genoten. Nu nagenieten.

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s