Bonnefanten Museum

manholeMaurizio Cattelan maakte een driedimensionaal zelfportret, Manhole, dat jaren lang iedereen die er langs liep aankeek, vanuit een gat in de grond. Dat was in museum Boijmans van Beuningen. Waar het nu gebleven is weet ik niet, want vanwege de renovatie is het samen met duizenden andere kunstwerken uit het oude gebouw verwijderd. Een groot deel van de vaste collectie is nu te zien op tentoonstellingen in andere musea zoals in het Chabotmuseum of in de Kunsthal.

Ik moest aan dit werk denken toen ik gisteren in Maastricht de tentoonstelling “Bumped Body” van Paloma Varga Weisz bezocht. Daar zag ik onder meer dit beeldje.

beeldjePaloma Varga Weisz snijdt als een ouderwetse ambachtsman beelden uit hout en is daar inmiddels heel bedreven in. Haar inspiratie haalt ze eerder uit kranten, mediabeelden of pornowebsites, dan uit een sprookjes wereld zegt ze zelf. Er waren enkele grote objecten die samen soms een hele ruimte innamen zoals “Galgenfeld” met drie vrouwen. Je hebt onmiddellijk associaties met Golgotha, maar de drie figuren zijn gebaseerd op het lichaam van de kunstenares zelf. Het meest werd ik geraakt door een aantal kleine beeldjes. Het waren geen mensen, eerder een soort lieve duiveltjes. Zelf noemt ze hen “Wilde Leute”.

duiveltjes3duiveltjes2duiveltjes1

Ik bezocht ook weer een deel van de vaste collectie. Ik ging niet naar de prachtige collectie houtsnijwerk uit vooral de middeleeuwen maar bezocht een afdeling met schilderingen. Vier schilderingen  sprongen er voor mij uit. De eerste twee waren van Italiaanse kunstenaars, het waren panelen met tempera beschilderd.

di pietroOp een paneel zag je Maria met kind en daarnaast twee Franciscaanse monniken: de heilige Franciscus en de heilige Bernardinus van Siena. Het paneel zal wel gestaan hebben in een Franciscaanse kerk in Siena of omgeving. Franciscus herken je aan de stigmata, de wonden die hij spontaan kreeg op zijn lichaam, op de plaats waar Christus  wonden had, veroorzaakt door de kruisiging. Bernardinus herken je aan het IHS symbool dat hij in zijn handen houdt en dat door hem schijnt te zijn “uitgevonden”.  Later wordt dit het bekende embleem van de orde van Jezuïten. Bernardinus is bekend om het verzorgen van pestlijders, om zijn missionering en om zijn preken. Hij is  in 1446 overleden, veertien jaar voordat hij op dit paneel is vereeuwigd. Het Bernardinuscollege in Heerlen is trouwens naar hem genoemd. Maar: het was vooral de mooie intieme houding van moeder en kind die me trof. En weer zoals zo vaak: het bedroefde gelaat van Maria, die al weet wat haar kind te wachten staat. Franciscanen hadden vanaf het begin een speciale band met Maria. In Maastricht komt het beroemde beeld van de Sterre der Zee oorspronkelijk ook uit het Franciscaner (Minderbroeders) klooster. De maker van dit paneel is Sani di Pietro die leefde en werkte in Siena. Het stamt uit omstreeks 1460, nog net voor de periode van de hoogrenaissance met kunstenaars als Leonardo da Vinci.

grannacciEen ander mooi werk vond ik een paneel met daarop Jozef, Maria, Jezus en Johannes de Doper. Een enigszins ongebruikelijke combinatie. Jozef zie je in die tijd zoals ook hier vooral bij de scene van de geboorte van Jezus, maar dan staat hij meestal een beetje op de achtergrond. Hier is hij zeer nadrukkelijk aanwezig. Hij laat moe zijn hoofd steunen op zijn arm die leunt op een rots en op zijn benen rust het hoofd van de pasgeboren baby Jezus. Johannes is nog een klein kind maar heeft over zijn blote huid al de latere attributen van een kluizenaar zoals een pels en een herdersstaf. Deze staf heeft de vorm van een kruis. Allemaal symbolen die gaan over de toekomst. Maria knielt er een beetje afstandelijk, al biddende bij. Het is geschilderd door de Florentijnse schilder Francesco Granacci rond 1500.

snijdersIn een ander zaaltje zag ik dit schilderij. Een wolf op een rots, geschilderd door Frans Snijders. Frans Snijders is een Antwerpse schilder uit de omgeving van Rubens.  Een dode, opgezette wolf zal wel als model hebben gediend voor dit schilderij. Snijders geeft bijna alle haartjes tot in detail weer. Hij was een buitengewoon kundig iemand die ook werken leverde in de Noordelijke Nederlanden voor Frederik Hendrik.

tischbeinEn dan tot slot zag ik een werk van Friedrich Tischbein: een bijbel lezende herder. Ik kan me dat niet zo goed voorstellen, herders die ergens in een koud hutje ’s avonds de bijbel gaan zitten lezen, maar het is een prachtig portret. Tischbein, in Maastricht geboren, maakte dit portret in 1775 op 25 jarige leeftijd. Hij was trouwens niet lang in Maastricht. Hij is daar min of meer toevallig geboren toen zijn vader daar werkte aan een opdracht om negen levensgrote portretten te maken van stadsgouverneurs. Later studeerde hij in Parijs en Rome maar vestigde zich uiteindelijk in Duitsland.

Het Bonnefanten museum blijft een heerlijke plek om af en toe naar toe te gaan. Voor de rust, je kunt er heerlijk lang ongestoord naar een kunstwerk kijken. Vooral ook kom ik er graag voor de vaste collectie van middeleeuwse kunst die ik gisteren dus heb overgeslagen. En met een beetje geluk is er net een mooie tentoonstelling.

Over Pieter Simons

Docent muziektheorie. Interesses: geschiedenis algemeen, kunstgeschiedenis, lokale geschiedenis, muziek en muziektheorie, filosofie, astronomie, fotografie, natuur, wilde bloemen. En daarnaast allerlei maatschappelijke dingen als onderwijs en opvoeding
Dit bericht werd geplaatst in kunst, recensie en getagged met , , , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.