Op 31 mei 2026 waren we bij het afscheidsconcert van Lahav Shani in de Doelen. Ik schreef eerder ook al een stukje over zijn eerste concert met het Rotterdams Philharmonisch concert 8 jaar eerder, toen samen met de pianist Daniel Barenboim van wie ik al jaren een groot bewonderaar ben.

Het afscheidsconcert was heel erg goed en mooi, ik zal er nu niet over schrijven want een goede vriendin van mij schreef er al een mooi stukje over:

Ik wil wel iets schrijven over een van de stukken die er afgelopen zondag klonk, de Wereldpremiëre van een symfonisch gedicht van de pas 16-jarige Georgische Tsotne Zedginidze.

Hij wordt ook wel de Mozart van de 21e eeuw genoemd. Geboren in 2009 in een van Georgië’s meest gerespecteerde muzikale families, begon Tsotne op 5-jarige leeftijd met pianostudies, componeerde hij op 6-jarige leeftijd eigen werken en maakte hij op 10-jarige leeftijd zijn solodebuut met uitvoeringen van Berg, Janáček en zijn eigen vroege muziek in Tbilisi. Op 12-jarige leeftijd trad hij al op met grote Europese orkesten en op 14-jarige leeftijd met Sir Simon Rattle. De Lisa Batiashvili Foundation heeft zijn ontwikkeling als componist en uitvoerend musicus ondersteund; zijn Vioolsonate, die in première ging met Batiashvili zelf, betekende een keerpunt in zijn publieke erkenning. Als je naar hem zoekt op internet zie je dat hij al heeft opgetreden bij de Duitse radio, op het beroemde Verbier festival in Zwitserland en bij het Klara festival in Brussel. En nu dus in Rotterdam, niet als pianist maar als componist. Na afloop daalde hij even af vanuit een grote afstand naar het podium.

Het concert met ook de andere werken kun je hier terug beluisteren, zolang de link blijft werken:

https://www.npoklassiek.nl/concerten/dac8cccf-08b9-4c02-87eb-b3e385de47e5/lahav-shani-en-mahler-4

Het deel met de compositie van Tsotne Zedginidze vind je ook nog eens hier:

Het stuk bestaat uit 2 delen, in het eerste deel hebben naast de strijkers (vooral ook heel laag!) iets later de houtblazers een groot aandeel, maar ook het koper vult de strijkers aan. Een lange roffel op de pauken markeert het einde van dat deel. In het tweede deel zijn het heel lang de blazers, koper en hout, die aan het woord zijn, pas tegen het einde opnieuw de strijkers. De slotakkoorden van de strijkers komen onverwacht  De sfeer is van begin tot einde somber, melancholisch, zwaar. Het is een symfonisch gedicht, waar gaat het over? Zijn het de donkere gedachten van de jeugdige componist die kijkt naar alle gruwelen op dit moment in de wereld? Maar het stuk eindigt dus zacht, onduidelijk, vragend. We mogen er zelf over nadenken. Het is een volwassen stuk met veel diepgang.

Wat mij verder trof was dat hij niet schrijft in een stijl zoals je die zoveel hoort bij hedendaagse klassieke componisten. Meestal hoor je dan vrij zoete klanken, ook veel minimal-achtige muziek. Muziek waar ik geen enkele diepgang in bespeur. Hoe zou ik dan zijn stijl omschrijven? Voor mij is het laatromantische expressionistische muziek. Het heeft verwantschap met de vroege muziek zoals die werd gecomponeerd door Schönberg, Berg of Webern. Maar waar Schönberg erg wollig is, met veel ingewikkelde lijnen door elkaar, daar is Zedginidze steeds helder. Er is nauwelijks sprake van polyfonie en de grote melodische lijnen zijn meest eenstemmig, met wat achtergrondlijntjes in de diepte. Chromatiek is de basisgedachte. Het herhalen van fragmenten is nooit heel lang, al snel komt er weer iets anders. Het stuk is niet tonaal, ik zou het een “vrije atonale stijl” willen noemen, zoals ook de leden van de tweede Weense school op een enigszins vergelijkbare manier componeerden zo tussen 1900 en 1910, maar het stuk is dus vooral veel helderder. Het verwondert me niet dat hij op 10-jarige leeftijd zijn solodebuut als pianist maakte met werk van Berg en Janáček, die wereld staat heel dicht bij zijn wereld. Het is een stuk dat wanneer je het vaak hoort nog steeds niet gaat vervelen en waarbij je, net als bij veel expressionistische muziek, je eigen beelden kunt hebben. Onthoud deze naam: Tsotne Zedginidze!