Karl Kraus en Wenen in het begin van de twintigste eeuw

In de metro luisteren veel mensen naar muziek. Ze hebben de koptelefoon op en kijken enigszins wezenloos voor zich uit. Ik heb nooit muziek opstaan. Maar ik hoor wel steeds muziek. Inwendig. Of aangestuurd door omgevingsgeluiden. Als de metro, of die aan de overkant van het perron, gaat starten, hoor je dit:

En ik hoor dan bij mezelf onmiddellijk dit:

Deze drie tonen brengen mij daarmee in een heel andere wereld. Het is de nostalgische wereld van  die van het begin van de twintigste eeuw in Wenen. Het euforische gevoel dat veel kunstenaars toen hadden: alles leek te kunnen, er brak een nieuwe tijd aan. De eerste wereldoorlog moest nog beginnen. Over het muziekstukje dat bij deze drie tonen hoort schreef ik al een keer in een eerder blog.

Maar nu wil ik een zelfgemaakt filmpje, een soort documentaire laten zien van ruim een half uur. Deze film maakte ik vijf jaar geleden in het kader van een les aan mijn studenten gevolgd door een excursie naar Wenen. Centraal staat de kunstenaar Karl Kraus, die terugkijkt op zijn leven in 1919, niet lang na de eerste wereldoorlog. Deze Karl Kraus was toentertijd een fenomeen. Aan de hand van zijn terugblik zien we iets over het Wenen van eind negentiende eeuw, en begin twintigste eeuw. We leren enkele kunstenaars van toen kennen, in dit geval vooral schrijvers en componisten.

Karl Kraus is ook een belangrijk figuur in het boek “De culturele revolutie in Wenen” van Henk Jurgens. Een boek dat ik al twee keer heb gelezen. Maar ook hoofdstuk 3, Oedipus rex, van het boek “de duizelingwekkende jaren” van Philipp Blom, of het eerste hoofdstuk van “In Europa”, van Geert Mak zijn de moeite waard als je een goed beeld wilt krijgen van wat er in die tijd allemaal speelde in de hoofdstad van het Oostenrijkse keizerrijk. Ben je geïnteresseerd in de literaire werken van Karl Kraus zelf dan moet je het boek “het Kraus-project” van Jonathan Franzen lezen. Eigenlijk pas als je eerst die andere boeken hebt bestudeerd, want veel van de teksten van Kraus  krijgen pas betekenis tegen de culturele achtergrond van het Wenen van toen.

Graag wil ik “mijn eigen documentaire” hier laten zien.

Karl Kraus

 

 

 

Over Pieter Simons

Docent muziektheorie, componist. Interesses: geschiedenis algemeen, kunstgeschiedenis, lokale geschiedenis, muziek en muziektheorie, filosofie, astronomie, fotografie, natuur, wilde bloemen
Dit bericht werd geplaatst in Geschiedenis, muziek, taal en getagged met , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s