De kathedraal van Auch

Een kathedraal is een kerk met de zetel (kathedra) van een bisschop. In Auch is dat zelfs een belangrijke bisschop. Er zetelt op de kathedra van Auch een aartsbisschop. Hoe is dat zo gekomen?

In 400 werd Auch een bisdom. Rond 500 kwam koning Clovis naar Auch en verleende de bisschop meer rechten. Ook kreeg deze geld om een nieuwe kerk te bouwen, gewijd aan Sint Maarten. In de elfde eeuw bouwde bisschop Sint Austinde op dezelfde plek een nieuwe kathedraal, nu gewijd aan Maria. Tevens begon hij met de bouw van een bisschoppelijk paleis. Het kerkgebouw had de daaropvolgende eeuwen veel te lijden door talrijke onlusten. Er was vooral veel strijd met de graven.

Op 4 juli 1489 werd de eerste steen gelegd van de huidige kathedraal, die uiteindelijk pas twee eeuwen later helemaal klaar kwam. Tussen 1507 en 1538 werden er nieuwe kapellen gebouwd en werden de beroemde glas-in-lood ramen van Arnaud de Moles vervaardigd. De kerk werd in 1548 gewijd. Pas in 1672 was de kerk min of meer af, doordat de twee torens in dat jaar gereed kwamen. Zoals op zoveel plaatsen heeft de kerk veel te lijden gehad van de Franse revolutie. De bisschop werd afgezet.Ten tijde van Napoleon werd de kerk weer aan de bisschop terug gegeven.

klokketorensAan de buitenkant vallen allereerst de twee classicistische klokkentorens op, gebouwd tussen 1665 en 1672. Ze zijn 44 meter hoog. Er zijn drie toegangspoorten, met gietijzeren hekwerken. De middelste bevat de letters AM (Ave Maria), de kerk is zoals gezegd gewijd aan Maria. Zij is ook de patroonheilige van het diocees Auch. In de rechter toren hangt een klok van 9700 kg, in de linker toren hangen acht kleinere klokken. Ooit waren er aan de buitenkant beelden te zien van opdrachtgevende aartsbisschoppen, die zijn tijdens de Franse revolutie vernield. De plekken waar deze beelden gezeten hebben zijn nog zichtbaar. Kijk je naar wat je rond de kathedraal nog meer kunt zien:  de oudere Armagnac toren (voormalige gevangenis en nu archief) en het jongere bisschoppelijke paleis (nu prefectuur) vallen het meeste op.

schipGaan we naar binnen dan zien we twaalf pilaren, welke staan voor de twaalf apostelen. Opvallend is dat het orgel geplaatst is boven het altaar.Zo wordt het koorgedeelte met de buitengewone koorstoelen van de kanunniken compleet afgescheiden van het schip.

koorstoelenDeze koorstoelen zijn naast de glas-in-lood ramen het meest bijzondere interieur element van de kerk. Ook het houten altaarretabel in een zijkapel is de moeite waard.

Nu zou ik de ramen en de koorstoelen kunnen gaan beschrijven. En dat probeer ik op een andere plek misschien ook wel eens te doen. Maar hier beperk ik me tot slechts twee afbeeldingen.

anna-en-joachimOp een van de koorstoelen zie je deze afbeelding uit het oude testament: Anna ontmoet Joachim bij de gouden poort. Ik heb dit altijd een verschrikkelijk verhaal gevonden. Joachim wordt door de gemeenschap verstoten omdat hij zijn vrouw Anna geen kind kan geven. Een van de grootste schandes in dergelijke culturen, nog steeds. Wat moet dat erg zijn. Ook voor Anna. Maar dan krijgt Anna de hemelse boodschap om naar de gouden poort van de stad te gaan en daar zal ze na lange tijd Joachim weer zien. Ze hebben gemeenschap en Anna krijgt een kind. En wat voor een kind. Maria! Ik zie als ik er lang naar kijk vooral hoe Anna vol smart naar haar intens droevige man kijkt. Wat een prachtig beeld. Dit is een detail van slechts één koorstoel. Een groot kunstenaar was hier aan het werk!

retabel-detailDe tweede afbeelding die ik wil noemen is een detail van het eerder genoemde altaarretabel. De kerk is opgedragen aan Maria. We zien helemaal bovenaan in het retabel hoe daar een verhaal wordt uitgebeeld. Een kind wordt geboren. Dat zal niet Jezus zijn maar Maria zelf. Immers, Jezus zou volgens de bijbel enigszins armoedig geboren zijn in een stal. Maar dit ziet er behoorlijk luxe uit. Het kindje wordt overgedragen aan een andere vrouw, zo te zien zijn deze vrouwen moeder en grootmoeder. Alweer Anna! Verder staat er een warm bedje en lopen er veel bedienden rond. Een andere vrouw is een doek aan het warmen boven een vuur. Er is zoveel te zien dat je niet goed weet waar je kijken moet. Mijn docent kunstgeschiedenis noemde die manier van weergeven maniërisme. Dat zou kunnen kloppen, het retabel dateert van rond 1600. Ik vind het mooi. Het illustreert het algehele gevoel als je in zo’n kerk rondloopt. Waar moet je in godsnaam kijken? Er zijn bij de glas-in-lood ramen en de koorstoelen ontzettend veel details te zien. Meer dan honderd koorstoelen! We kregen een boekje mee. Als je alles zou gaan bestuderen dan had je daar een dagtaak aan. Dat deed ik toen ik er onlangs was dan ook niet. Ik bekeek enkele details, maar: vooral probeerde ik de kerk “te voelen”. Hoe voelt de ruimte. Kan ik de tijdgeest van de makers voelen? Hoe was het daar in de tijd dat de koorbanken bezet waren door de kanunniken? Elke kanunik, in zijn pij, met zijn eigen misericorde onder zijn zitvlak.

misericorde De kerk was voor hun alleen. Zelfs als er mensen in het schip stonden: zij zagen de hoge heren niet. Het moet een zeer rijk kapittel geweest zijn. Logisch, het was een aartsbisdom. En Auch was de graanschuur van Zuid-Europa. De kerk staat er nog steeds. Nu als parochiekerk. En als toeristische trekpleister. Wij waren vrijwel de enige bezoekers. We zweefden als het ware van hot naar her in deze maniëristische omgeving. Maar het was er  rustig. En veilig. Buiten stond Artagnan op wacht.

artagnan-auch

Over Pieter Simons

Docent muziektheorie, componist. Interesses: geschiedenis algemeen, kunstgeschiedenis, lokale geschiedenis, muziek en muziektheorie, filosofie, astronomie, fotografie, natuur, wilde bloemen
Dit bericht werd geplaatst in Geschiedenis, kunst en getagged met , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

2 reacties op De kathedraal van Auch

  1. Je hebt er een prachtig detail uitgehaald.

    Like

  2. Pingback: Auch en Maastricht | Pieter Simons column

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s