Down to earth

De documentaire “Down to earth” was goed bezocht op deze maandagmiddag in Lantaren Venster. Normaal kunnen we de beste plaatsen uitzoeken maar nu moesten we behoorlijk laag in de zaal gaan zitten. De boodschap van deze film is indringend en vraagt eigenlijk ook om een groot publiek. Een hoopvolle film. Een westers gezin met drie nog vrij jonge kinderen reist gedurende vijf jaar over de wereld om er achter te komen wat wijze mensen van culturele gemeenschappen die nog dicht bij de natuur staan te zeggen hebben. Ze zeggen tot hun grote verrassing allemaal ongeveer hetzelfde.

shot1De film is niet diepgaand, van elke culturele groep die werd bezocht kreeg je veel te weinig mee. De oorzaak is gelegen in het feit dat de gezinsleden toen ze op weg gingen helemaal niet van plan waren om een film te maken, maar na vijf jaar hebben ze dat achteraf toch gedaan. De shotjes waar gezinsleden op staan hebben ze bij de editing zelfs moeten destilleren uit opnames die kinderen op hun eigen camera gemaakt hebben. Desondanks heeft de film indruk op me gemaakt. Enkele hoofdpersonen, zoals de inmiddels overleden sjamaan Nowaten, deden mooie uitspraken. “We hebben de wereld niet ontvangen van onze voorouders, we lenen hem van onze kinderen.”

nowatenBij deze man, lid van een indianenstam in Noord-Amerika, verbleven ze maar liefst vier jaar. Daarna bezochten ze nog mensen in o.a. Kenia, Namibië, Australië, Ecuador en Ierland. Een van de kinderen vroeg zich af: waarom wordt dat regenwoud eigenlijk gekapt? Vanwege het geld dat sommige mensen daarmee verdienen. Ze kon het zich niet voorstellen.

Al de sjamanen wereldwijd stonden in verbinding met de spirituele wereld van hun overleden voorouders. Hun boodschap was tegen mijn verwachting in overal positief. Sleutelwoorden die me bij bleven waren saamhorigheid en liefde. Daar draaide het eigenlijk om. En geloof. Als iemand ziek was dan kon hij alleen maar beter worden als hij zelf sterk daar in geloofde. Die kracht was de helft van het genezingsproces. De shots met de drie kinderen van het gezin waren ook inspirerend. Hoe ze makkelijk contact hadden met de kinderen van al die volkeren. Wat een voorbeeld voor ons allen. Inderdaad: ze werden opgenomen en er was snel een saamhorigheid waar ook zij bij hoorden. Soms leefden de mensen van vrijwel niets. Maar overal was men gelukkig. Door die liefde en saamhorigheid.

Deze manier van denken kun je overal aantreffen. Maar nergens is ze zo diep verankerd als bij deze natuurvolkeren die daardoor een echte inspiratiebron vormen. Als we in Nederland deze drie dingen eens voor elkaar zouden krijgen: saamhorigheid, liefdevol omgaan met de medemens, en geloof in genezing. Genezing zou ik dan heel breed willen zien. Niet alleen genezing van onze eigen ziektes maar vooral ook die van de verziekte samenleving.

http://www.downtoearthfilm.com/ Nog tot en met 8 maart in veel filmhuizen in Nederland

 

Geplaatst in Film, filosofie, recensie | Tags: , , | 1 reactie

Pro Deo

Het is 23 januari 1724 in Leipzig. Het is bitterkoud. Om half zeven in de ochtend luiden de klokken van de Nicolaikirche.  Het is nog donker, maar de straten zijn verlicht. In 1701 werd namelijk straatverlichting ingevoerd, met 700 olie-lantaarns, gemaakt naar Amsterdams voorbeeld. Om 7 uur zijn alle zangers en instrumentalisten gearriveerd. Intussen hoor je overal het geratel van koetsen over de straatstenen. Dames en heren achter gesloten raampjes, iedereen is dik ingepakt want het zal koud zijn in de kerk. Maar vrijwel niemand ontbreekt. Voor de wekelijkse cantatedienst met Bach. Daar hoor je te zijn. Het is een sociaal gebeuren, een wekelijks ontmoetingsfeest.

nicolaikirche

Bach leefde in een tijd dat het heel populair was om in de preek en dus ook in de bijbehorende cantate het einde der tijden te beschrijven. Dit thema was in zwang bij zowel de katholieken, Luthersen als Gereformeerden. Heel erg populair was het vooral bij de piëtisten, een nieuw soort sekte die bijeenkomsten organiseerde waar niet zozeer de predikanten het voor het zeggen hadden maar het gewone volk, en, dat was nieuw: vooral ook vrouwen. Er kwamen zelfs lekenbijeenkomsten, die vergelijkbaar waren met de officiële Lutherse diensten. De mensen stimuleerden elkaar om zo godvruchtig mogelijk te leven. Ze probeerden dat toch ook weer in een soort gezamenlijkheid te doen, door zelfvoorzienende weeshuizen, scholen, ziekenhuizen op te richten. Het grootste initiatief in dat opzicht kwam uit Halle, waar theologen van de universiteit deze nieuwe vroomheid propageerden. Hoe mensen leefden, maar ook vroom bleven tot op hun sterfbed, dat was het grote voorbeeld voor de andere gelovigen. Uiterlijk vertoon en opera waren taboe. De weeskinderen van Halle mochten zelfs niet met een bal spelen…

Bach was zeker geen piëtist in die zin dat hij uiterlijk vertoon afwees. Bach wilde juist, net als eerder iemand als Monteverdi dat deed, door uiterlijke middelen het woord van God overbrengen. Zoals de Franciscanen in de dertiende en veertiende eeuw, of de pausen in de zeventiende eeuw ook graag heel aanschouwelijke taferelen wilden laten zien aan de mensen om bij iedereen het geloof te versterken. Maar Bach deed dat met muzikale middelen. Volgens John Eliot Gardener is Bach zijn roeping als operacomponist mis gelopen. Als hij in Dresden of in Hamburg aan het hof had gewerkt was hij waarschijnlijk de grootste operacomponist van zijn tijd geweest.  Maar in zijn toewijding en godvruchtigheid, persoonlijke omgang met de bijbel, was Bach wel degelijk een soort piëtist.

De predikanten van de Thomaskirche en van de Nicolaikirche, waar beurtelings de cantatevieringen werden gehouden, hadden vaak moeite met de theatrale aanpak van Bach. Maar de burgemeesters vonden het meestal prachtig en hielden hem de hand boven het hoofd. Sinds hij nu zo’n 9 maanden in Leipzig werkte was het muzikale niveau met sprongen omhoog gegaan. Leipzig was vooral een handelsstad, waar veel mensen van buiten kwamen. Ook de koning van Saksen was er regelmatig.  Vooral tijdens de jaarmarkt, wanneer alle herbergen overstroomden met kooplieden uit alle mogelijke windstreken, wisten de mensen niet wat ze hoorden. De burgemeester was trots op de nieuwe cantor.

In de school die bij de Thomaskirche hoorde werden de zangers en instrumentalisten opgeleid. Om te zingen en te spelen in de diensten op zon- en feestdagen. De instrumentalisten hadden verder nog betaald werk in koffiehuizen en bij grote tuinfeesten in de zomer. Leipzig had ook een operahuis gehad, maar dat was bij de komst van Bach al enige jaren daarvoor gesloten. Maar Bach maakte op zijn manier toch ook weer een beetje opera…

Alle onderstaande fragmenten  worden gezongen door het Monteverdi Choir en gespeeld door de English Baroque Soloists olv John Eliot Gardener, zie ook http://www.monteverdi.co.uk/shop
Cantate BWV 20 gaat het over het einde der tijden: “O Ewigkeit, du Donnerwort”. Een waarschuwing aan de mens: er wordt angst ingeboezemd, het einde kan verschrikkelijk zijn, dus doe nu al je best! Op het einde van het openingskoraal  waarschuwen de trombones met snerpende tonen dat het einde nu echt aanstaande is.

Of wat vinden we van de twee engelen die een op zich “prachtig” duet zingen in gezelschap van een dolende pelgrim: “Man kann noch diese Nacht den Sarg vor deine Türe bringen” (het is mogelijk dat vannacht nog je doodskist wordt bezorgd): Bach laat de met de hand getrokken lijkwagen klinken terwijl hij over de straatstenen schuurt, en de zenuwachtige tekst en onrustige ritmiek geven de luisteraar een bijzonder onbehaaglijk gevoel. Uit dezelfde cantate.

Zo ook is de strekking van cantate BWV 73, “Herr wie du Willt” die op deze 23 januari werd gezongen.  De tekst van het openingskoraal is een bekende tekst van Kaspar Bienemann uit de zestiende eeuw, vandaar het archaïsche “willt”. Het slotkoraal komt van de laatste strofe van het gedicht van Ludwig Helmbold “Von Gott will ich nicht lassen.” De rest van de tekst is waarschijnlijk door Bach zelf geschreven, zo suggereert althans dirigent en Bachkenner John Eliot Gardener. De inspiratie voor de cantates wordt meestal uit de bijbellezingen van die dag gehaald. Dit keer wordt uit Matthëus gelezen: Jezus geneest een melaatse. De ellende van deze man strekt tot voorbeeld: hij blijft desondanks in Christus geloven en dat moeten wij ook doen. Tot in onze dood.

Wat bij deze cantate opvalt is de kernzin: “Herr wie du willt“. Dit blijft de kerngedachte in alle delen. Bach laat ons de voortdurende twijfel van de gekwelde ziel ervaren, de ziel die zweeft tussen wanhoop, hoop en overgave. En dit blijven we voelen tot aan het slotkoraal van de cantate, daar waar eindelijk de overgave de boventoon voert. Over  klankschildering en retorica gesproken: luister eens naar het laatste recitatief. De tekst ”Herr wie du willt” is nu vervangen door de tekst  “Herr so du willt”, wat naar mijn gevoel net iets meer het definitieve karakter van de wil van God moet weergeven:

Herr, so du willt, so presst, ihr Todesschmerzen, die Seufzer aus dem Herzen, wenn mein Gebet nur vor dir gilt. We horen het uitbeelden van de laatste snik, het er uit persen van de laatste zuchten uit het hart:

Herr, so du willt, so lege meine Glieder in Staub und Asche nieder, dies höchst verderbte Sündenbild. Hier wordt uitgebeeld hoe een lichaam tot stof en as wordt gereduceerd:

Herr, so du willt, so schlagt, ihr Leichenglocken, ich folge unerschrocken, mein Jammer ist nunmehr gestillt. We horen het slaan van het lijkenklokje, waarna de volledige overgave volgt, eindelijk is het lijden voorbij:

Januari en februari waren ook toen al de maanden waar veel mensen ziek waren en waarschijnlijk ook veel mensen stierven. Het was elke dag prijs van arm tot rijk. En het was bitterkoud. De ellende en de boodschap waren dus heel direct en moesten wel hun uitwerking hebben. Na deze muzikale introductie van de preek, gedurende een kwartier mochten de zangers en instrumentalisten de kerk verlaten. Stilletjes verlieten ze met kleumende handen, de muziek en de instrumenten in hun handen, het gebouw. De vele honderden kerkgangers moesten nu nog de preek van een uur bijwonen. Over hetzelfde thema.

Op vrijdag en zaterdag werd steeds elke gloednieuwe cantate gerepeteerd. Zo ook dus in deze januariweek van 1724. Twee weken later zou Anna Magdalena Bach van alweer een kind bevallen. Er was geen vaderschapsverlof.  Bach voerde de cantate vakkundig uit. En moest onmiddellijk alweer aan het werk. Tot aan de vastentijd moest hij nog een aantal cantates schrijven. En tegelijk was hij al bezig met de voorbereidingen van de Johannes Passie die op Goede vrijdag uitgevoerd ging worden. Eigenlijk bedoeld voor de Thomaskirche waar meer ruimte voor het spel was. Maar de predikanten waren onverbiddelijk. Drie jaar eerder was afgesproken dat de paasdienst om en om in de Nicolaikirche en de Thomaskirche moest plaats vinden. En dit jaar was de Nicolaikirche aan de beurt. Bach schikte zich, maar bedong wel wat extra ruimte.  De zangers en muzikanten werden niet betaald. Ze deden het voor de kerk, of misschien ook wel voor de muziek van Bach. Leven was lijden. Ze deden het pro deo. Maar wat een mooie muziek…. Inderdaad: Pro Deo!

Geplaatst in muziek | Tags: , , , , , , , | 1 reactie

Het eeuwige mysterie

Voor een mooie sterrenhemel moet je niet in Nederland zijn, en al helemaal niet in de randstad. Een aantal jaren geleden stond er een kaartje van West-Europa in de krant, ingekleurd met een aantal kleuren. Deze kleuren waren gebaseerd op de hoeveelheid fijnstof in de lucht. Je kon onmiddellijk zien waar grote steden als Parijs liggen. Maar verontrustend was: bijna heel Nederland leek wel één grote stad. Overal was de hoeveelheid fijnstof onrustbarend hoog, met uitzondering van de provincies Groningen, Friesland en Drenthe. Ging je wat naar het zuiden, en met name richting de Ardennen, dan was de lucht weer heel zuiver. Dat fijnstof zit gewoon overal in de lucht, het wordt veroorzaakt door het verkeer, maar vooral ook door vuilverbrandingsovens, kolencentrales en door bepaalde takken van industrie.  Fijne deeltjes water die bijna altijd in de lucht zijn zetten zich af op dat fijnstof. Het resultaat is een zachte wazige deken die de aarde omhult en het zicht op de sterrenhemel vertroebelt. Doodzonde voor liefhebbers als ik, en ik verheug me daarom jaarlijks op de zomervakanties naar gebieden waar de sterrenhemel veel mooier is. In januari waren we op Vlieland. Eind april zijn we in Zuid-Frankrijk. Om naar uit te zien!

Desondanks heb ik weer genoten de afgelopen dagen. Het was helder weer en relatief gezien viel er toch nog veel te zien. Van de sterrenbeelden valt in deze tijd van het jaar het meest het sterrenbeeld Orion op, ’s avonds in het zuiden, met links onder de Orion de meest heldere ster van alle sterren: Sirius. Ik heb Sirius gefotografeerd op 14 februari om 8 uur boven de Hoekse Weg richting Dijk. Op een tweede foto zie je Sirius met er boven het sterrenbeeld Orion.

sirius-2017-02-14-20uur

orion-2017-02-14-20uur

Dan is het deze maand ook geweldig om de maan en een aantal planeten te zien. Al vanaf oktober kun je Venus en Mars ’s avonds zien. Venus is nu ongelooflijk helder, zijn afstand tot de aarde is nu bijna op zijn kleinst. Schitterend weerkaatst zijn dampkring het zonlicht. Mars is een vrij onbeduidend puntje links van Venus, maar zal in de loop van de komende maanden  geleidelijk iets meer helder worden. Vooral in juli is hij uiteindelijk prachtig te zien, maar dan moet je uiteraard veel later kijken. Ook op 14 februari, iets later, om kwart voor negen, fotografeerde ik het duo in de polder richting westen.

venus-mars-2017-02-14-2045uur

Maar ook de ochtendhemel is de moeite waard. Dan kun je Jupiter zien, of voor nachtbrakers ook al midden in de nacht. Op dit moment staat Jupiter conjunct met de afnemende maan, die afgelopen zaterdag vol was maar nu richting laatste kwartier aan het gaan is.  Elke dag verwijdert de maan zich meer naar het oosten, steeds verder van Jupiter vandaan. Hieronder drie foto’s. De eerste twee zijn 15 februari om 7 uur ’s ochtends gemaakt. Op de eerste foto zijn geen sterren of planeten te zien: het is al een beetje rood waar de zon opkomt. Bij de tweede foto zie je richting zuidwesten over de dijk de maan en Jupiter. De derde foto maakte ik vanochtend om kwart over vijf. Toen was het nog enigszins helder, het licht dat je ziet dat is maanlicht. Opvallend : waar de vorige dag de maan nog rechts van Jupiter stond, staat hij inmiddels al links van Jupiter.

ochtendrood-2017-02-15-7uurmaan-jupiter-2017-02-15-7uurmaan-jupiter-2017-02-16-5uur

Voor de echte liefhebbers: wil je de manen van Jupiter zien dan moet je een goede verrekijker of een telescoop hebben, en dan moet in ieder geval ook niet onze eigen maan in de buurt staan. Nu is het dus daarvoor niet het goede moment, maar dat komt wel weer een keer. Wil je weten waar je voor die manen van Jupiter moet kijken, dan is de site hier onder  ideaal: Hij laat voor elk willekeurig moment zien waar de vier grote manen van Jupiter (Io, Europa, Ganymedes en Callisto) staan.

http://www.shallowsky.com/jupiter/

Wil je weten wat je elke avond of ochtend aan de hemel kunt zien, dan zijn daarvoor diverse gratis of soms ook niet gratis programma’s . Voor  op de telefoon of op een tablet (android) is skymap van google geweldig! Je kunt met de telefoon alle kanten uit richten en zien welke sterren en planeten waar staan. Ook kun je het beeld stilleggen en door te “vegen” alles rustig bekijken. Dat laatste is ideaal, omdat ook de windrichtingen, horizon en meer erbij staan. Mijn oudste kleinzoon die ik wekelijks zie wil altijd weten wat waar te zien is.

skymap

Sterren kijken is vooral jezelf verwonderen en beseffen hoe nietig je bent. Ik deed het als kind al. Het beetje kennis dat je in boeken, tijdschriften, internet en meer kunt opdoen helpt om de verwondering richting te geven. We weten feitelijk nog niet 1%. Maar dat ene procentje is al te veel om te bevatten. Copernicus ontdekte dat de aarde om de zon draait. Het hele wereldbeeld werd op zijn kop gezet. De kerk vond het een weinig geruststellende gedachte. Alle zekerheden werden verlaten. En we hebben ze sindsdien nooit meer terug gekregen. Er komen door alle ontdekkingen alleen nog maar meer onzekerheden bij. Daarom kun je misschien beter Carnaval  vieren. Je kop vol gieten met bier en alle onzekerheden even laten varen.  Of je geeft je geest de ruimte door naar muziek te luisteren of door zelf te musiceren. We begrijpen totaal niet hoe de wereld in elkaar zit. Dat beseffen we door naar de hemel te kijken. Of door te musiceren, ook al zo’n mysterie. We slaan er ons vrolijk zingend doorheen.

Geplaatst in Astronomie, filosofie | Tags: , , , , , , | 1 reactie

America first

Donald Trump is een klimaatscepticus. Omdat hem dat goed uitkomt. Hij wil een pijpleiding dwars door Amerika aanleggen. De  indianen die daar wonen? Daar heeft hij schijt aan. Hij en zijn  familie kunnen daar goed geld mee verdienen en ook Poetin vindt het een goed idee. Dus niet zeuren. En die klimaatsceptici, och, die bedrijven toch alleen maar linkse hobby’s?

De volgende dingen staan vast:

  • Het huidige klimaat warmt op,  en nog eens relatief snel ook. De enige verklaarbare oorzaak is de toename van CO2 in de atmosfeer.  Het is zeker dat de hoeveelheid CO2 sterk toeneemt en het is ook zeker dat daardoor wereldwijd de temperatuur stijgt.
  • Door die opwarming wordt het klimaat wereldwijd anders. Per regio kunnen de verschillen totaal anders zijn. Het ziet er naar uit dat wijnbouw in Scandinavië mogelijk wordt. Tegelijk wordt het in Zuid-Europa, maar vooral ook in grote delen van Afrika veel droger waardoor veel mensen en dieren in grote voedselproblemen komen.
  • Door de stijging van de zeespiegel zullen grote delen van wat nu land is zeebodem worden. Mensen in West-Nederland zullen uiteindelijk moeten verhuizen.
  • Door het smelten van de ijskappen komen er veranderingen in de oceaanstromingen. Het is zeer goed mogelijk dat de huidige warme golfstroom gaat afbuigen en dat het in NW-Europa opeens juist veel kouder wordt. Wereldwijd daarentegen blijft het gewoon warmer worden.
  • Omdat de aarde nog nooit zo dicht bevolkt was zullen grote klimaatveranderingen vrijwel zeker desastreuze gevolgen hebben voor de mensheid. Je kunt gaan wonen waar nog water en voedsel  te krijgen is en je droge voeten hebt. Maar daar zal niet voor iedereen plaats zijn.

Maar: in heel grote lijnen is er niets bijzonders aan de hand. Kijk je naar de leeftijd van de aarde, dan zijn de periodes dat er geen poolkappen waren veel en veel langer geweest dan de periodes dat er wel poolkappen waren. De aarde is meestal veel en veel warmer geweest dan nu. We zitten in een nasleep van de laatste ijstijd. Het restant van het ijs gaat weg. Maar: dat zou anders waarschijnlijk ook gebeurd zijn, maar niet zo snel en door andere oorzaken. Vooral doordat de warmte intensiteit van de zon zou toenemen. Dat wordt  onder meer veroorzaakt door een lichte, eeuwen durende schommeling in de baan van de aarde om de zon.

In iets kleinere lijnen zien we nog meer schommelingen. Waar het op dit moment in grote lijnen warmer wordt kan het af en toe ook weer wat kouder worden. Zo was het gedurende de periode tussen 900 en 1300 waarschijnlijk in Europa warmer dan nu. En was het tussen 1500 en 1900 een stuk kouder dan nu. Deze variaties komen denkt men door lichte schommelingen in de warmte afgifte van de zon. Het kunnen ook andere oorzaken zijn.

Over de warme periode in de middeleeuwen en over de kleine ijstijd rond 1600 zijn veel onderzoeken gedaan. Onderstaande link verwijst naar wereldwijde onderzoeken op dat gebied.

http://pages.science-skeptical.de/MWP/MedievalWarmPeriod1024x768.htmx

Verschillende onderzoeken bevestigen zowel een middeleeuwse warme periode, meestal geplaatst zo tussen 950 en 1200, en een koude periode, zo tussen 1500 en 1900. Maar het ging erg op en neer. Hieronder drie onderzoeken uit bovenstaande link.

zweden In Zweden zijn onderzoeken gedaan naar boomringen van bomen die groeiden  tussen 500 en 2004. De bomen en ringen worden dikker als het tussen april en augustus warmer is. Op basis hiervan kan de jaarlijkse gemiddelde temperatuur worden berekend. Uit dit onderzoek blijkt dat de jaren rond 1800 qua temperatuur te vergelijken waren met nu, rond 1700 en rond 1900 was het beduidend kouder. Na 1900 ging de temperatuur weer omhoog. De middeleeuwse warme-top lag tussen 950 en 1050. Het was toen waarschijnlijk warmer dan nu.

ijslandHet sediment in noordelijk IJsland geeft ook duidelijke informatie. Hieruit blijkt dat er een warme periode was in de Romeinse tijd maar ook tussen 1000 en 1300. Ook is de kleine ijstijd zeer goed zichtbaar

De precies gedateerde isotopische samenstelling van stalagmieten in een grot in de centrale alpen is omgezet naar een temperatuurcurve. Hieruit zou blijken dat de gemiddelde temperatuur tussen 800 en 1300 hoger was dan de huidige temperatuur. In de periode daarna was het gemiddeld 1,7 graden kouder. Er zijn aanwijzingen dat deze verschillen veroorzaakt worden door variabele zonnesterkte. Dit zou dan gelijk de voornaamste oorzaak kunnen zijn van alle klimatologische schommelingen in ieder geval in de laatste twee millennia.alpen

Maar de schommeling van de twintigste en een en twintigste eeuw, de opwarming van nu, komt zoals gezegd bijna zeker grotendeels door de mens zelf. En voor de huidige en toekomstige mens is dat behoorlijk dramatisch.  Hoe het gaat uitpakken is nog enigszins koffiedik kijken. Omdat de Golfstroom van richting kan veranderen bijv. Ook kan het opeens weer wat kouder worden. Zoals er ook natuurlijke klimaatschommelingen waren in de laatste 2000 jaar. Het kan ook zomaar heel snel  al dramatisch warm worden. Grote vulkaanuitbarstingen hebben ook klimatologische consequenties. Allemaal dingen waar we niets aan kunnen doen en die niet te voorspellen zijn. Maar aan één ding kunnen we wel wat doen. De uitstoot van CO2. En dat gáát maar door, dat gáát maar door. En dat ten koste van misschien wel de halve wereldbevolking.  “America first!” Het zou me niet verwonderen als ook Amerika grote nadelige invloeden gaat ondervinden van de klimaatverandering. Tsunami’s die complete staten wegvagen. Het is allemaal niet onmogelijk. Wil Trump echt wel “America first?” Ik hoop het niet voor die arme, blanke, Christelijke Amerikanen…

Geplaatst in filosofie, Geschiedenis, natuur | Tags: , , , , , | 1 reactie

De zwevende kiezer

Ik heb de stemwijzer ingevuld! Er waren maar liefst 30 stellingen. Je kunt kiezen tussen: “eens”, “oneens” of “geen van beiden”. “Geen van beiden” is bij mij vaak meer een antwoord waar ik voor kies om de nuance op te zoeken. Ik ben het dan wel vaak met iets eens of oneens, maar toch zijn er bepaalde facetten die ik in de vraagstelling mis die voor mij belangrijk zijn. Noodgedwongen maak ik in dat geval dan de keuze “geen van beiden”. Dat kan waarschijnlijk niet anders, of je zou de vragenlijst minstens twee keer zo lang moeten maken. Enfin. 30 vragen. Ik denk dat je met deze stemwijzer best een eindje kunt komen, er is goed over nagedacht.

Mijn antwoorden kwamen voor 71% overeen met de mening van GroenLinks, SP en de Partij voor de dieren. Exact evenveel. De Partij voor de dieren valt bij mij zo wie zo af. Fuseer in godsnaam met GroenLinks zou ik zeggen. Er zijn veel te veel partijen en zoals ik me in geen enkele partij voor 100% kan vinden zo zal dat waarschijnlijk ook zijn met de meeste leden van welke partij dan ook, die desondanks ergens lid van zijn. Dus mijn keuze zou nu moeten gaan tussen SP en GroenLinks. Toch heb ik de PvdA (66% overeenkomst) ook nog op mijn vergelijkingslijstje gezet. Niet alle items vind ik even belangrijk. Juist bij belangrijke items zou de overeenkomst die er dan wellicht met de PvdA is misschien wel eens de doorslag kunnen geven.

Al deze drie partijen willen trouwens net als ik:

  • meer geld voor kunst en cultuur,
  • de productie en handel in wiet legaliseren,
  • de vennootschapsbelasting niet verlagen,
  • de hoogste inkomens extra belasten,
  • een verplichte verzekering voor ZZPers instellen,
  • geen aparte beperkingen voor Islamitische immigranten maken,
  • de bouw van goedkope huurwoningen stimuleren,
  • geen extra geld voor aanleg van wegen,
  • alle kolencentrales zo snel mogelijk dicht,
  • het eigen risico in de zorg afschaffen
  • en ze willen nog een paar dingen waar ik het mee eens ben.

De vragen van de stemwijzer waarbij ik het met een of twee van de drie partijen (PvdA, GroenLinks, SP) niet eens ben

Er moet een bindend referendum komen, waarmee burgers door het parlement aangenomen wetten kunnen tegenhouden.

Ik ben het hier vurig mee oneens, en wat blijkt: zowel de SP als GroenLinks willen dat wel. Pfff. Toch maar PvdA dan?

Om discriminatie op basis van de naam te voorkomen, moet anoniem solliciteren bij de overheid en bij openbare instellingen de regel worden.

Ik ben het daar net als GroenLinks en PvdA mee eens. Vreemd genoeg is de SP hier tegen. Ze vinden de tijd er nog niet rijp voor. Dat begrijp ik niet.

De vervroegde vrijlating onder voorwaarden van gevangenen moet stoppen. Zij moeten hun straf helemaal uitzitten.

Vreemd genoeg volgt de PvdA daar als enige een harde lijn. Ik ben het met de stelling net als de SP en GroenLinks oneens. Maar ik vind het niet verschrikkelijk belangrijk.

De periode waarbinnen je meerdere tijdelijke arbeidscontracten na elkaar kunt afsluiten, moet langer worden dan twee jaar.

Ik wil dat, net als de PvdA en de SP niet. GroenLinks wil dat wel. Het kernidee is dat je na uiterlijk twee jaar in dienst genomen zou moeten kunnen worden en niet weer tijdelijk aan het lijntje gehouden. Ik denk dat er wel meer extra wetgeving nodig zal zijn om de werkgevers dit ook te laten doen. Nu zullen ze iemand er dan na twee jaar vaak definitief uitgooien om flexibel te kunnen blijven. Maar moet je die praktijk om wille van dat mogelijke misbruik oprekken? Ik denk van niet. Dus hier kan ik niet met GroenLinks mee gaan. Na twee jaar een beter contract, tenzij de werkgever kan aantonen dat iemand niet goed functioneert, zo iets.

De AOW-leeftijd moet weer 65 jaar worden.

Hier heb ik ingevuld “geen van beide”. Ik begrijp dat AOW en pensioen steeds minder goed betaalbaar worden. Maar ik begrijp ook dat veel mensen op hun 65e of nog eerder het heel zwaar beginnen te krijgen. Ik denk aan kleine zelfstandigen, straatwerkers, mensen in de bouw en anderen die dan moeten wachten op de AOW en als je dat gaat oprekken tot 70 kan dat veel te lang duren. Dus ik ben voor een flexibele manier van invullen hiervan. Laat bepaalde beroepsgroepen eerder AOW krijgen dan anderen. Lastig vorm te geven, dat wel. Wat doe je met chronisch zieken? Misschien moet je ook naar het persoonlijke arbeidsverleden kijken? Er wordt dan vast ook weer gerotzooid om bij de juiste categorie te horen. Als het echt veel te lastig blijkt, stel dan een duidelijke grens. 65 is mooi. Alla. 66 dan. En daar voorlopig van af blijven. De SP wil als enige naar 65 terug.

Het leenstelsel voor studenten moet worden afgeschaft. De basisbeurs moet weer terugkomen.

PvdA en GroenLinks zeggen dat een en ander zo moet blijven en zijn het dus oneens met de stelling. De SP wil weer een basisbeurs. Ik heb ook hier weer “geen van beiden” ingevuld. De betaalbaarheid door de overheid dreigt uit de klauwen te lopen, dus dat pleit voor: houden zo. Maar het oude systeem had als voordeel dat de studenten veel minder schulden maakten en vooral ook veel meer tijd aan hun studie konden besteden. Dat laatste is erg belangrijk, want het niveau op HBO en Universiteit is er niet beter op geworden de laatste jaren. Misschien iets er tussen in? Een iets lagere basisbeurs dan voorheen?

De regeling voor de aftrek van de hypotheekrente moet niet verder worden aangetast.

Net als de SP en GroenLinks ben ik het hier niet mee eens. De PvdA staat hier achter het standpunt van de VVD en wil van de hypotheekrente aftrek afblijven.  Er  gaat ontzettend veel geld zitten in het fenomeen hypotheekrente aftrek en ook de huizenprijs in Nederland wordt hierdoor kunstmatig hoog gehouden. Het kost de staat kapitalen en Europa dringt er al jaren op aan om dit te veranderen. Dat kun je natuurlijk niet in een keer doen, maar het levert elk jaar opnieuw de staat heel veel geld op waar je veel mee kunt doen. Ik ben grote voorstander van het geleidelijk afschaffen van deze subsidie waar vooral banken wel bij varen.

Luchthaven Schiphol moet kunnen uitbreiden.

Ook hierin gaat de PvdA weer mee met de VVD: dat moet kunnen. Ik vind net als SP en GroenLinks dat het tijd wordt paal en perk te stellen aan het eindeloos voorop stellen van economische belangen ten koste van milieu en leefbaarheid. Nederland is te klein. De luchtverontreiniging is bijna nergens zo groot als hier. Overal is er licht- en geluidsoverlast. Steeds meer mensen hebben een burn-out. Hoe zou dat komen…

Voor vlees moet het hoge btw-tarief van 21 procent gaan gelden.

Ik ben het hier net als GroenLinks mee eens. Als iedereen minder vlees zou eten zou dat wereldwijd het complete voedselvraagstuk oplossen. Nog afgezien van al het dierenleed. De PvdA en SP denken blijkbaar alleen aan de portemonnee van de burger en durven hier nog niet aan.

Ouderen die vinden dat hun leven voltooid is moeten hulp kunnen krijgen om een einde aan hun leven te maken.

Dit is typisch zo’n ethisch vraagstuk waar ik zelf nog niet goed uit ben. Mensen die echt dood willen en niet voldoende steun krijgen om hun wens te vervullen laat men misschien nog te vaak in de kou staan. Diverse documentaires over de hele wereld laten dat zien. Gelukkig is er in Nederland al vrij veel mogelijk. Maar moet dat nog verder opgerekt worden? Ik heb twijfels. Een bepaalde mate van lijden is helaas onderdeel van ons leven. Daar zullen we mee moeten leren om gaan. Misschien dat ik dus toch iets meer overhel naar het standpunt van de SP die vindt dat we hier niet verder in moeten gaan.

Er moet een landelijk zorgfonds komen, zodat het stelsel van particuliere zorgverzekeraars kan verdwijnen.

Alleen de SP denkt hier hetzelfde over als ik. Ik ben in het algemeen tegen al die concurrentie, overstapmogelijkheden en ga zo maar door. Net als bij OV en Energie trouwens

Er moet een Europees leger komen.

Alleen GroenLinks denkt hier hetzelfde over: ja! Belachelijk dat we Nederland zogenaamd lopen te verdedigen. We moeten op hoog niveau samenwerken en dat kan het beste bij een Europees leger. Ik zou trouwens ook een Verenigd Europa willen dat veel verder gaat dan nu. Net zo iets als in Amerika. Nederland als een soort Bundesland van Duitsland. Waarom niet? In Nederland hebben we ondanks onze landelijke eenheid nog steeds erg veel verschillen. Een Groninger is cultureel gezien heel iemand anders dan een Limburger. Dus waar zijn we bang voor. Zeker nu Amerika ons los begint te laten is het tijd geworden voor intensieve samenwerking op Europees niveau. Ik wil een Verenigde staten van Europa, om te beginnen misschien Scandinavië, Duitsland en de Benelux. Ik begrijp dat gekanker op Europa niet. Dat er teveel bureaucratie is. Ja, vast en zeker. Maar dat aanpakken is wat anders dan de Europese samenwerking stop zetten.

Met betrekking tot alle andere punten van de stemwijzer (en dat zijn er maar liefst 18!) denken PvdA, GroenLinks, SP en  ik hetzelfde. Die vragen daar ga ik dus nu niet op in.

Een eerste inventarisatie

Waarom PvdA? Omdat zij als enige net als ik tegen referenda zijn, omdat zij samen met Groen links voor anoniem solliciteren bij de overheid zijn, omdat zij net als de SP de duur van tijdelijke arbeidscontracten willen beperken tot twee jaar.

Waarom GroenLinks? Omdat zij samen met de PvdA voor anoniem solliciteren bij de overheid zijn, omdat zij net als de SP de huidige regeling van vervroegd vrijlaten van gevangen onder voorwaarden willen handhaven, omdat zij net als de SP de regeling voor hypotheekrente-aftrek geleidelijk willen afbouwen, omdat zij net als de SP vinden dat de luchthaven Schiphol niet nog verder mag worden uitgebouwd, omdat zij net als ik als enige vinden dat vlees duurder mag worden door hoog BTW-tarief toe te passen, en omdat zij net als ik duidelijk Europees denken en zelfs een Europees leger willen.

Waarom SP? Omdat zij net als de PvdA de duur van tijdelijke arbeidscontracten willen beperken tot twee jaar, omdat zij net als GroenLinks de huidige regeling van vervroegd vrijlaten van gevangen onder voorwaarden willen handhaven, omdat zij net als GroenLinks de regeling voor hypotheekrente-aftrek geleidelijk willen afbouwen, omdat zij net als GroenLinks vinden dat de luchthaven Schiphol niet nog verder mag worden uitgebouwd, omdat zij net als ik als enige van deze drie partijen willen dat er een nationaal zorgfonds komt.

De belangrijkheid van de items

Ik wil toch proberen tot een keuze te komen. Vind ik alle items even belangrijk? Nee. Ik geef elk item een waarde tussen 1 en 10. Deze waardering is natuurlijk behoorlijk subjectief. Zo vind ik de mening over referenda veel belangrijker (een 10) dan het item over vervroegd vrijlaten van gevangenen (een 2). Door nu die punten te zetten bij partijen die hetzelfde denken als ik krijg ik een misschien nog beter beeld.

  Belangrijkheid van het  item voor mij PvdA GroenLinks SP
Referenda stoppen 10 10    
Anoniem solliciteren 3 3 3  
Beperken duur tijdelijke arbeidscontracten 4 4   4
Vervroegd vrijlaten gevangenen nee 2   2 2
Hypotheekrente-aftrek afbouwen 6   6 6
Schiphol uitbreiding stoppen 5   5 5
Vlees duurder maken 4   4  
Europees leger 4   4  
Nationaal zorgfonds 7     7
  Totaal: 17 24 24

GroenLinks en SP blijken (hoe is het mogelijk) alweer gelijk te staan. De PvdA valt definitief af.

Welke argumenten zouden nog meer een rol kunnen spelen? De haalbaarheid van samenwerking? Strategisch kiezen om een andere partij te helpen of te stoppen? De uitstraling van de leider? De achterban en de kwaliteit van mogelijke ministers?

Ik moet er nog over nadenken. Ik ben een stuk verder. Maar ik ben nog steeds een zwevende kiezer.

Geplaatst in filosofie | Tags: , | Een reactie plaatsen

De geboorte van Johannes de Doper

Elk schilderij heeft een verhaal. En dat verhaal kan heel veel kanten hebben. Hoeveel mensen zullen er in de loop van de tijd hebben staan kijken voor het schilderij “de geboorte van Johannes de Doper” in Boijmans en er hun eigen verhaal van gemaakt hebben?

johannes-gouda

Je kunt kijken naar allerlei dingen. Ik wil zo goed mogelijk weten wat het voorstelt, maar ik zou ook iets meer over de context willen weten: waarvoor is het gemaakt, door wie, in opdracht van wie? Ik wil iets meer over die tijd weten en een beeld in mijn hoofd krijgen van allerlei gebruiken in die tijd. Klonk er toen ook muziek, welke? Dus ik ga een poging doen.

Ik begin met de voorstelling. Wat je ziet  is een soort samengevoegde collage van drie Bijbelse gebeurtenissen tot samen één schilderij, alsof het allemaal tegelijkertijd is gebeurd. Een stripverhaal van drie plaatjes samengevat in slechts een plaatje, zo iets.

We zien helemaal links boven op het schilderij de eerste gebeurtenis: Zacharias, de man van Elisabeth, wordt bezocht door een engel. In Lucas 1, 11-12 lezen we: “er verscheen hem een engel des Heren, staande aan de rechterkant van het wierookaltaar. Toen Zacharias hem zag ontstelde hij en werd door vrees bevangen. Maar de engel sprak: ‘vrees niet Zacharias, want uw bede is verhoord; uw vrouw Elisabeth zal u een zoon schenken, die gij Johannes moet noemen’”

Achteraan rechts zien we Elisabeth in bed liggen. Ze krijgt iets als soep aangereikt door een bediende. Een andere bediende warmt een doek om straks Johannes in te wikkelen. Johannes, net geboren,  wordt gewassen door Maria, de zus van Elisabeth. Maria is op dat moment volgens de bijbel drie maanden zwanger van de latere Jezus. In Lucas 1, 57 lezen we: “voor Elisabeth brak het ogenblik aan dat zij moeder werd; zij schonk het leven aan een zoon”

Vooraan op het schilderij zien we alweer Zacharias, met dezelfde kleur mantel als links. De engel Gabriël had hem “met stomheid” geslagen (hij kon niet meer praten) toen deze hem de geboorte had aangekondigd. Maar acht dagen na de geboorte gaf hij het kind een naam bij de besnijdenis en hij kreeg prompt zijn stem terug. In Lucas 1, 62-66 lezen we: “Op de achtste dag kwam men het kind besnijden en ze wilden het naar zijn vader Zacharias noemen. Maar zijn moeder zei daarop: Nee het moet Johannes heten. Zij antwoordden haar: maar er is in uw familie niemand die zo heet. Met gebaren vroegen ze aan zijn vader hoe hij het wilde noemen. Deze vroeg een schrijftafeltje en schreef er op: Johannes zal hij heten. Ze stonden allen verbaasd. Onmiddellijk daarop werd zijn mond geopend, zijn tong losgemaakt en verkondigde hij Gods lof. Ontzag vervulde alle omwonenden en in heel het bergland van Judea werd al het gebeurde rondverteld. Ieder die het hoorde dacht er over na en vroeg zich af: wat zal er worden van dit kind? Want de hand des Heren was met hem.”

gouda-altaar-op-schilderijOp het schilderij zien we links boven een tempel die refereert aan het priesterschap van Zacharias en de hierboven beschreven gebeurtenissen in de tempel. Maar daar in is ook een houten retabel te zien, duidelijk uit de tijd van het schilderij van Boijmans. In die tijd was het gebruikelijk om, als je het kon betalen, een altaarretabel te laten snijden door een beeldsnijder. Goede beeldsnijders die dat konden waren er niet zo veel. In Antwerpen waren toentertijd de beste beeldsnijders van Europa en als je het kon betalen liet je daar iets maken en het in je stad bezorgen. Daarnaast was het gebruikelijk, als dat retabel klaar was, om dat af te kunnen dekken met geschilderde panelen. Die kon je openklappen: aan de binnenkant zag je dan in schitterende kleuren taferelen die vaak ongeveer dezelfde voorstelling hadden als het houtsnijwerk van het retabel. De buitenkant werd ook beschilderd: heel vaak in grisaille (grijstinten). Dat maakte het openen van het retabel extra feestelijk: het houtsnijwerk kwam tevoorschijn maar ook de beschilderde binnenkant. Een enkele keer, zoals bij het hoogaltaar van Kalkar, waren zowel buiten- als binnenkant van de panelen in kleur. Zo hebben we daar nog steeds 20 schitterende panelen, waarvan je de helft tegelijk kunt zien (geopend 10, of gesloten 10). Waarom schildert de maker van het paneel dat we hier zien in de tempel van Zacharias een altaarretabel in de joodse tempel? Ik vermoed dat dat het wel eens hetzelfde retabel zou kunnen zijn waar hij de panelen bij aan het maken was. Logischerwijs zou dan ook in dit beeldsnijwerk het leven van Johannes de Doper verbeeld moeten zijn. Jammer genoeg zijn de afbeeldingen te onduidelijk om daar zekerheid over te krijgen.

Hoeveel panelen zullen er in dit geval geweest zijn? Te zien aan het geschilderde paneel schat ik dat dat er minstens 6 geweest moeten zijn. Twee grote links en twee grote rechts, en boven nog een kleiner links en een kleiner rechts. En misschien ook nog enkele panelen voor de onderkant. Er zijn nog drie grote panelen van het Johannes-altaar bekend. Twee staan er in Boijmans, een is er te zien in Philadelphia. In Boijmans zien we naast de geboorte van Johannes de vlucht van Elisabeth. Hieronder het paneel uit Philadelphia.

johannes-philadelphia-kleinOp dat laatste zien we hoe Johannes de doper Jezus aanwijst als “het Lam Gods”. Andere afbeeldingen die er nog meer geweest moeten zijn: “Johannes als kluizenaar in de woestijn, levend van sprinkhanen” en waarschijnlijk ook “de dood van Johannes”, waarbij meestal zijn afgehakte hoofd op een schotel wordt getoond. Waarschijnlijk zijn deze en nog meer afbeeldingen van ditzelfde altaar verloren gegaan.

Bij Boijmans wordt geopperd dat het paneel waarschijnlijk afkomstig is uit de St. Jan van Gouda. Het schilderij is in 1938 aangekocht, maar er wordt niet vermeld wie de vorige eigenaar was. Laten we aannemen dat het klopt. De kerk was inderdaad opgedragen aan Johannes de Doper. Dat maakt het al tot een aannemelijke keuze. Gouda was rond 1500 een vrij belangrijke stad wat je alleen al aan de grootte van de kerk kunt zien. De kerk heeft de grootste oppervlakte van alle kerken in Nederland. Jammer genoeg zijn de kerkregisters van 1490-1520 verloren gegaan. Net de periode waarin het schilderij wordt gedateerd. Uit dendrochronologisch onderzoek blijkt dat het paneel gemaakt moet zijn tussen 1510 en 1520. Dat is heel aannemelijk, als je weet dat de een na laatste uitbreiding van de kerk in 1510 klaar kwam. Het is heel gebruikelijk om dan voor zo’n nieuwe kerk ook nieuwe kunstwerken te laten maken, zoals dat ook in Kalkar gebeurde. In 1555 was er een grote brand, maar het schijnt dat het koor er vrij ongeschonden van af is gekomen. Na die brand werd de kerk hersteld en kreeg nog een laatste architectonische aanpassing. Maar ook niet zo heel lang daarna (1572) sloot Gouda zich aan bij de opstand en werd de kerk ter beschikking gesteld aan de gereformeerden. Wat er toen met al het nog overgebleven beeldhouwwerk en met de schilderijen gebeurd is is niet bekend.

Wie is de maker die zich zo vanaf 1510 bezighield met de panelen? Hij wordt nu de “meester van het Johannesaltaar” genoemd. Men weet het gewoonweg niet. Ik heb mezelf een tijdlang bezig gehouden met Jan Joest, de maker van de twintig schilderijen voor het hoogaltaar van Kalkar. Jan Joest vestigde zich toen die klus klaar was rond 1509 in Haarlem en overleed daar in 1519. Voor Haarlem heeft hij in die tijd voor zover bekend slechts enkele kleine kunstwerken gemaakt. Zou Jan Joest de panelen van Gouda hebben gemaakt?

Hieronder een van de afbeeldingen van Jan Joest voor Kalkar. De doop van Jezus (door Johannes de Doper) in de Jordaan. Hoewel je ziet dat de stijl zeker verwant is vind ik de details in Kalkar meer uitgewerkt, fijner, precieser. Maar ik ben te weinig kenner om er verder een zinnig woord over te kunnen zeggen.

johannes-kalkar-klein

Gouda was een havenstad. Het had rechtstreekse waterverbindingen met zowel Amsterdam, Utrecht als Rotterdam en Dordrecht. Daar profiteerde de stad optimaal van. Nu kun je je dat bijna niet meer voorstellen, Gouda een havenstad? Maar dat was het wel degelijk. Je kunt nog veel restanten van deze havenactiviteiten terug vinden in de stad. Leuk uitgangspunt voor een stadswandeling! De stad was welvarend en zal tot de reformatie ook een bloeiend kerkelijk muziekleven hebben gekend. Met goede zangers die waarschijnlijk ook polyfoon konden zingen. Wat zongen zij? Van de Noordelijke Nederlanden zijn niet zoveel componisten uit die tijd bekend. Een uitzondering is misschien Obrecht. Hij heeft o.a. gewerkt in Bergen Op Zoom, maar was ook de opvolger van Josquin des Prez in Ferrara.

Obrecht schijnt ook een mis ter ere van het feest van Johannes de Doper gemaakt te hebben, maar daar heb ik helaas geen opname van kunnen vinden. Wel een mis opgedragen aan de heilige Donatianus, de patroonheilige van Brugge. We horen van hem een deel uit de missa Sancto Donatiano, uitgevoerd door de Cappella Pratensis. Het meerstemmige Kyrie uit deze mis wordt voorafgegaan door een eenstemmig Gregoriaans introïtus. Prachtige sfeer door de muziek en de bijbehorende filmopname, waar we bijv. ook beelden van altaarpanelen van de Sint Jacobskerk in Brugge zien. Anno 14 oktober 1487 werd er een mis gezongen in deze kerk ter nagedachtenis aan bonthandelaar Donaes de Moor, met speciaal voor de gelegenheid geschreven muziek van Jacob Obrecht. Wat je ziet en hoort moet enigszins in de buurt komen van wat je misschien ook in Gouda gehoord kunt hebben in het tweede decennium van de zestiende eeuw, toen het nieuwe altaar feestelijk werd ingewijd. En na de dienst liepen de notabelen naar voren, om zich te vergapen aan het kunstige houtsnijwerk van het retabel en de prachtige kleuren van de panelen. Hun Johannes de Doper, wat waren ze trots! Een klein onderdeel van dit grote devote werk hangt nu in Boijmans. Als herinnering aan vervlogen tijden.

Geplaatst in Geschiedenis, kunst | Tags: , , , , , , , , , , | Een reactie plaatsen

Gevaarlijke gekken

Macht. Ik ben machtig, ik ben de baas! Er zijn bepaalde machthebbers die genieten op voor mij vreemde manieren van macht en aanzien. Een vrij normale manier zou misschien kunnen zijn dat je voelt dat je veel goede dingen kunt doen en bij iedereen geliefd bent. Maar ik ken machthebbers die vooral genieten van gevreesd worden. Als iedereen je vreest word je paranoia. Zoals Stalin die op een bepaald moment voor de zekerheid bijna iedereen in zijn omgeving om zeep liet brengen. De meeste gevreesde machthebbers laten het niet zo ver komen. Zij zorgen voor meelopers. Dat is makkelijk. Je hebt macht en je strooit kwistig met versnaperingen. De meelopers zijn blij. Voor zo lang als het duurt. Want even makkelijk word je ook weer aan de kant geschoven. Die macht heb je als machthebber en het voelen daarvan is ook weer lekker. Impulsieve machthebbers genieten voortdurend van hun macht. Zoiets van páf: ik dóe iets en wáw, iedereen schrikt. Héérlijk! Dat het daarna chaos is deert ze niet. Het hoort bij het machtspel.  Je krijgt veel aandacht. Hoe lang gaat dat goed? Ja dat kan lang duren. In een enigszins democratische omgeving is dat begrensd. Uiteindelijk loop je tegen de lamp en word je gestraft voor al het onheil dat je hebt aangericht. De reactie is: zo willen we het nooit meer. Een tijd lang zal op die plek geen impulsieve onheilsveroorzaker meer zitten. Waarschijnlijk komen er dan gouden tijden. Er is hoop!

Mensen die mij kennen weten dat dit verhaal net zo goed te plaatsen valt in een omgeving die dichtbij is, net zo als dat je dit verhaal ook naar een heel ruime omgeving zou kunnen vertalen. De hoofdpersonen in beide  omgevingen hebben veel gemeen. Ze zijn allebei gestoord. Het zijn gevaarlijke gekken.

Geplaatst in filosofie | Tags: , , | 1 reactie