Categorie archief: Geschiedenis

Het dubbelgraf in de Munsterkerk van Roermond

Het is dit jaar precies 800 jaar geleden dat de Munsterkerk van Roermond werd ingewijd. Zeven jaar nadat de stad verwoest was door Otto IV van Brunswijk. Dit omdat Gelre Frederik II, diens tegenstrever, had gesteund bij het verwerven van … Lees verder

Geplaatst in Geschiedenis | Tags: , , , , , | 3 reacties

Een eeuwigdurende kalender

In Padua en Venetië zag ik in het verleden klokken die mijn aandacht trokken. Ik noemde het astrologische klokken, alhoewel astrologie soms hooguit een opvallend aspect was van het instrument. Op die klokken was veel meer te zien dan de … Lees verder

Geplaatst in Astronomie, Geschiedenis | Tags: , , , , , | 2 reacties

Leonardo da Vinci en Josquin des Prez

Dit portret schilderde Leonardo da Vinci in Milaan en het vermoeden bestaat dat hij hier Josquin des Prez heeft afgebeeld. Wie was de beste kunstschilder die er rond 1500 leefde? En wie was toen de beste componist? Ik zeg Leonardo … Lees verder

Geplaatst in Geschiedenis, kunst, muziek | Tags: , , , , , , , | 2 reacties

De heilige Anno en de heiligen van nu

Stel dat bisschop Eik zou besluiten om prinses Amalia te ontvoeren en vervolgens het koninklijk huis zou afpersen om vervolgens Amalia volgens goed Rooms recept op te gaan voeden. Je kunt het je niet voorstellen maar enigszins vergelijkbare praktijken kwamen … Lees verder

Geplaatst in Geschiedenis | Tags: , , , , , , , , | Een reactie plaatsen

Rooms-Duits keizer Heinrich IV

De tweede helft van de elfde eeuw was een tijd van kerkelijke hervormingen in gebieden die tot het Rooms-Duitse rijk behoorden.  Het was het begin van de investituurstrijd en het begin van de steeds groter wordende macht van het pausdom. … Lees verder

Geplaatst in Geschiedenis | Tags: , , , , , | 1 reactie

Nederig

Ik was 12 jaar en zat in de brugklas in Roermond. Zes dagen in de week (ja ook de zaterdagmorgen!) gingen we fietsen vanuit Swalmen, vijf kilometer heen, vijf kilometer terug. Dat was geen probleem maar In januari werd het … Lees verder

Geplaatst in Geschiedenis, maatschappij | Tags: , , | Een reactie plaatsen

Auschwitz

Morgen is het 75 jaar geleden dat concentratiekamp Auschwitz werd bevrijd. Een bijzonder indringend muziekstuk waar ik aan moest denken schreef Schönberg in 1947-48. Schönberg, zelf ook jood, was zich op een gegeven ogenblik intensief bezig gaan houden met de … Lees verder

Geplaatst in Geschiedenis, maatschappij, muziek | Tags: , , , | Een reactie plaatsen

Johannes Ciconia en Johannes de Lymburgia

De periode tussen 1350 en 1450 noemt men soms de zwarte eeuw. Het was de tijd van de zwarte dood (de pest), de Frans-Engelse oorlog en de conflicten rond het pausdom. Van 1309-1376 was het pauselijk hof verplaatst van Rome … Lees verder

Geplaatst in Geschiedenis, kunst, muziek | Tags: , , , , , , , , | Een reactie plaatsen

Een koninklijk huwelijk in Maastricht

Het is zaterdag 19 mei 1214. En het is groot feest in Maastricht! Veel hoog bezoek had men eerder die week al moeten onderbrengen. De proost van de Servaas is er nu helemaal klaar voor. Er is genoeg te eten … Lees verder

Geplaatst in Geschiedenis | Tags: , , , , | 4 reacties

Het Bergportaal van de Servaaskerk

In 1214, bij de voltrekking van het tweede huwelijk van Otto IV, werd het nieuwe portaal van de Servaaskerk waarschijnlijk voor het eerst officieel in gebruik genomen. Het wordt het Bergportaal genoemd, omdat het zuid-westelijke deel van de kerk tegen … Lees verder

Geplaatst in Geschiedenis, kunst | Tags: , , , | 2 reacties

Malinconia

De Litouwse componist Ciurlionis, over wie ik eerder schreef, heeft niet meer mogen meemaken dat zijn land na de eerste wereldoorlog onafhankelijk werd. Ciurlionis stierf in 1911 en toen was zijn land nog een onderdeel van Rusland. Een generatiegenoot was … Lees verder

Geplaatst in Geschiedenis, muziek | Tags: , , , , | Een reactie plaatsen

Missa Solemnis

In 1815 vindt het Weens congres plaats. Graaf von Metternich zit de vergaderingen voor, alle hotemetoten van Europa zijn bij elkaar om de nieuwe toestand te bespreken nadat Napoleon voorgoed is verslagen. Zoals bekend wil men vooral af van het … Lees verder

Geplaatst in Geschiedenis, muziek | Tags: , | Een reactie plaatsen

Allerzielen en de sleutel van Servaas

Vandaag is het Allerzielen, de dag dat in de Rooms-Katholieke kerk onze overleden geliefden herdacht worden. In de meeste culturen van de wereld zijn de mensen er van overtuigd dat overledenen nog op een of andere manier aanwezig zijn bij … Lees verder

Geplaatst in Geschiedenis | Tags: , , , , , , , , , , | Een reactie plaatsen

Onze voorouders

Gisteren was ik in het Gallo-Romeins museum in Tongeren. Dit museum, 16 km buiten Maastricht in Belgisch Limburg, stond al heel lang op mijn verlanglijstje. Het staat midden in het prachtige historische centrum van de stad, vlakbij de gotische Onze-Lieve-Vrouwe … Lees verder

Geplaatst in Geschiedenis | Tags: , | Een reactie plaatsen

Wat maakt de Servaaskerk van Maastricht uniek?

Een collega vroeg me laatst: het valt me op dat je vaak kerken vergelijkt met de Servaaskerk van Maastricht. Nu valt dat wel mee denk ik, maar ik doe dat al snel als het over Romaanse kerken gaat. Immers de … Lees verder

Geplaatst in Geschiedenis, kunst | Tags: , , , | 1 reactie

Toulouse en de kerk van Saint-Sernin

In een boek over Romaanse kunst zal ongetwijfeld een foto staan van de “Saint-Sernin”, een kerk in Toulouse. Afgelopen maandag heb ik deze kerk bezocht. En tegelijk heb ik nog enkele andere dingen in de stad gezien. De kerk is … Lees verder

Geplaatst in Geschiedenis, kunst | Tags: , , , , , , , , , | 3 reacties

Henric van Veldeke en zijn muziek

Onze eerste minstreel Henric van Veldeke, geboren nabij Hasselt in Belgisch Limburg, was in de tweede helft van de twaalfde eeuw een erudiet persoon en nog lang diende hij andere minstrelen tot voorbeeld. Hij kende naast het Nederlands van die … Lees verder

Geplaatst in Geschiedenis, taal | Tags: , , , , , , , , | 1 reactie

Druskininkai en de erfenis van het Sovjettijdperk

In het boek Baltische zielen van Jan Brokken lezen we op pagina 194: ‘De Sovjetautoriteiten zagen het initiatief met lede ogen aan. Čiurlionis had aan de wieg gestaan van het nationale culturele reveil in Litouwen. Hij was in het Litouws … Lees verder

Geplaatst in Geschiedenis | Tags: , , , , , , , | Een reactie plaatsen

Vilnius

Om een idee te geven hoe de samenstelling van de bevolking in de stad Vilnius de laatste honderd jaar veranderde laat ik een aantal cijfers zien: In 1897, onder Russisch bestuur, sprak 40% van de bevolking als hoofdtaal Jiddisch, 30,1% … Lees verder

Geplaatst in Geschiedenis, kunst | Tags: , , | 1 reactie

Litouwen

Een tocht met de auto naar Litouwen voert je ook door Polen. Daar hadden we dan ook twee halteplaatsen, we stopten onder meer bij Warschau. De taal in die landen is niet dezelfde, maar de mensen van Litouwen kunnen vaak … Lees verder

Geplaatst in Geschiedenis, maatschappij | Tags: , , , , , , , , | 1 reactie

De muziek van Ciurlionis

Beethoven trok zich steeds meer in zijn eigen innerlijke wereld terug door zijn doofheid. Dat was bij hem een wonderlijke, rijke en in veel opzichten vernieuwende wereld. Bij tijd en wijlen was hij depressief, zoals ook uit zijn brieven blijkt. … Lees verder

Geplaatst in Geschiedenis, muziek | Tags: , , , , | 5 reacties

Fugetta

Een Fugetta is een kleine fuga. Maar wat is een fuga? Als je klassieke muziek studeert op een conservatorium dan leer je dat. Zo las ik dat de Litouwse kunstschilder en componist Čiurlionis in 1901 en 1902 compositieles en contrapuntles … Lees verder

Geplaatst in Geschiedenis, muziek | Tags: , , , , , , , , | 3 reacties

Ciurlionis

De meest bejubelde componist van Litouwen is Mikalojus Konstantinas Čiurlionis. Op de klassieke zender in dat land zijn voortdurend stukken van hem te horen. Hier is dat niet zo. Hoe kan dat? De vader van Čiurlionis was organist in Druskininkai. … Lees verder

Geplaatst in Geschiedenis, kunst, muziek | Tags: , , , , , | 5 reacties

Langs Gein en Vecht

Er is weer een mooie route bijgekomen in de inmiddels al bijna historische reeks “van station naar station”. Drie nieuwe routes stonden er in het laatste magazine “Spoor” van de NS, eentje ging er van Abcoude naar Weesp. Wat zagen … Lees verder

Geplaatst in Geschiedenis, natuur | Tags: , , , , , | 2 reacties

De blik naar boven

Door de moeder van mijn schoonzoon werd ik attent gemaakt op een podcast van Marjolijn van Heemstra. Zij vertelt over de toenemende lichtvervuiling in Nederland en spreekt hierover met verschillende mensen. Haar verhaal is uit mijn  hart gegrepen. Nu las … Lees verder

Geplaatst in Astronomie, Geschiedenis, maatschappij | Tags: , , , , | 3 reacties

Galla Placidia

In Ravenna staat een zeer oude kerk uit de vijfde eeuw die gewijd is aan het heilige kruis, de Santa Croce. Er zijn meer kerken met die naam, de beroemdste zijn die in Jeruzalem en die in Rome. De kerk … Lees verder

Geplaatst in Geschiedenis, kunst | Tags: , , , , , , , , | 1 reactie

Astrologische klokken

In met name Padua en Venetië kun je op diverse plaatsen klokken zien die niets met de “gewone” tijd te maken lijken te hebben. Het zijn astrologische klokken. Soms kun je ze duidelijk interpreteren. Ze zijn allemaal in de zestiende … Lees verder

Geplaatst in Astronomie, Geschiedenis, kunst | Tags: , , , , , , , , | 1 reactie

De Universiteit van Padua

Padua is een stad waar je met gemak meer dagen voor kunt uittrekken als je geïnteresseerd bent in historische pleinen, gebouwen of in kunst. De basiliek van de Heilige Antonius is een must. Daarnaast is er natuurlijk de beroemde Scrovegni … Lees verder

Geplaatst in Geschiedenis | Tags: , , , , , , | 12 reacties

Monteverdi en het hof van Ferrara

Bij de dood van Baldesar Castiglione in 1529 liet keizer Karel V weten dat voor hem deze persoon een van de meest verfijnde mensen was geweest die hij gekend had. Waarschijnlijk had hij alleen maar diens boek gelezen, “het boek … Lees verder

Geplaatst in Geschiedenis, kunst, muziek, recensie | Tags: , , , , , , , | Een reactie plaatsen

Het valkenboek van Frederik II

Rond 1600 schrijft de Britse filosoof Francis Bacon dat de natuur niet moet worden opgevat als een gecodeerde boodschap van God. De natuur heeft geen gecodeerde boodschap. Echte kennis vind je door goed te observeren en te experimenteren. Zelfs Aristoteles, … Lees verder

Geplaatst in filosofie, Geschiedenis | Tags: , , , , , , | 3 reacties

Scheiding van kerk en staat

Prinses Irene moest afstand doen van haar koninklijke rechten toen ze over ging naar het katholieke geloof. Dat was nog in de zestiger jaren van de vorige eeuw. Van Maxima werd  al niet meer geëist dat ze hervormd zou worden.  … Lees verder

Geplaatst in Geschiedenis | Tags: , , , , , , , , , , , | 5 reacties

Paus Gregorius IX en keizer Frederik II

In de Maasgouw deel 1 van 2019 staat een artikel van Jaap van Moolenbroek over een pauselijke oorkonde uit 1228. De oorkonde is bestemd voor een of meerdere kloosters van de Dominicanen. Wat staat er op? Als een klooster zich … Lees verder

Geplaatst in Geschiedenis | Tags: , , , , , , , , , , | 6 reacties

Pasen en de maan

Al in de vroege oudheid, in de vierde eeuw na Christus, is afgesproken dat Pasen zou vallen op de eerste zondag na de eerste volle maan in de lente. Hier hoort veel symboliek bij, zoals het feit dat de volle … Lees verder

Geplaatst in Astronomie, Geschiedenis | Tags: , , , | Een reactie plaatsen

Politeia

In dit schilderij van Rafael, de school van Athene, zien we centraal de filosoof Plato lopen en met opgeheven arm naar boven wijzen, naast hem zijn leerling Aristoteles die naar voren wijst. Hoewel beide wijsgeren wiskunde, meetkunde en astronomie belangrijk … Lees verder

Geplaatst in filosofie, Geschiedenis, maatschappij, muziek | Tags: , , , | Een reactie plaatsen

De basis van het Italiaans en het afschaffen van het Nederlands

Waarom spreken de mensen in Italië niet Frans?  Het had zomaar gekund. In de elfde en twaalfde eeuw sprak men aan het hof van Palermo Frans. De andere talen in het koninkrijk Sicilië, dat zich uitstrekte in Zuid-Italië tot voorbij … Lees verder

Geplaatst in Geschiedenis, taal | Tags: , , , , , , , , | 5 reacties

Cinquecento

Cinquecento is de naam die de Italianen geven aan de zestiende eeuw. Cinquecento is ook de naam van een vocaal ensemble van vijf mannelijke zangers die a capella muziek uit die eeuw vertolken. Ze zijn deze week in Nederland en … Lees verder

Geplaatst in Geschiedenis, muziek, recensie | Tags: , , , , , , , | 3 reacties

Internationaal ruimtestation ISS

In 1957 werd de Russische spoetnik gelanceerd en hij draaide als eerste kunstmaan om de aarde. De Amerikanen volgden een jaar later met de Explorer, en snel waren er nog meer, ook Russische kunstmanen. Toen  In 1960 de Echo 1 … Lees verder

Geplaatst in Astronomie, Geschiedenis | Tags: , , , | 1 reactie

Tachtigjarige oorlog

Wie is de grootste en belangrijkste Spaanse koning in de Spaanse geschiedenisboeken? Dat is Philips II. De koning die door veel Nederlanders juist gezien wordt als de grootste schurk aller tijden, de man die Alva op ons afstuurde. Maar in … Lees verder

Geplaatst in Geschiedenis | Tags: , , , , , | Een reactie plaatsen

Nubië

De Nijl is de levensader van met name landen als Soedan en Egypte. Vanaf een bepaald punt in het huidige Egypte naar het zuiden waren er een aantal plaatsen met grote stroomversnellingen in de Nijl. Schepen konden daar niet zomaar … Lees verder

Geplaatst in Geschiedenis, kunst, recensie | Tags: , , , , , , , , , , , , , | 2 reacties

Jan van Steffeswert

Het Bonnefantenmuseum van Maastricht heeft naast een collectie moderne kunst vooral ook een grote collectie middeleeuwse kunst. Meerdere zalen met vooral veel houten beelden uit de vijftiende en zestiende eeuw vallen daarbij op. De meeste kunstenaars van die werken zijn … Lees verder

Geplaatst in Geschiedenis, kunst | Tags: , , , , | 6 reacties

Sint Sebastiaan

In Gent is er een Sebastiaangilde dat nog steeds boogschutterswedstrijden organiseert. De heilige Sebastiaan is de patroonheilige van de boogschutters. Als Romeins soldaat die Christen bleek te zijn is hij in de derde eeuw na Christus de marteldood gestorven. Hij … Lees verder

Geplaatst in Geschiedenis, kunst | Tags: , , , , , , , | 1 reactie

Democratie

In Athene, waar een soort democratie was ontstaan rond 500 voor Christus, ging ruim honderd jaar later de filosoof Plato nadenken over de ideale staatsvorm. Blijkbaar was het niet vanzelfsprekend dat deze democratie de ideale vorm was. Er waren toen … Lees verder

Geplaatst in filosofie, Geschiedenis, maatschappij | Tags: , , , | 1 reactie

Brood en spelen

In het boek “de wereld vóór God” beschrijft Kees Alders in een klein hoofdstuk het ontstaan van de democratie in Athene, ongeveer 500 voor Christus. Griekenland dreigt veroverd te worden door de Perzen die inmiddels het grootste rijk ter wereld … Lees verder

Geplaatst in filosofie, Geschiedenis, maatschappij | Tags: , , , , , | Een reactie plaatsen

De aankondiging van de komst van Christus bij de Sibylle van Perzië en bij Orlando di Lasso

Dit jaar begint de advent op zondag 2 december, dus over ruim een week. In de advent wordt in Christelijke kringen uitgekeken naar de komst van de geboorte van Jezus Christus, de aangekondigde verlosser. Zijn komst is in de bijbel … Lees verder

Geplaatst in Geschiedenis, muziek | Tags: , , , , , , , , | 1 reactie

Iran, bakermat van onze beschaving

Wie heeft de afgelopen jaren de verschillende afleveringen van “Onze man in Teheran” van Thomas Erdbrink gezien? Het programma vertelt veel over de huidige cultuur en de veranderingen die er in Iran plaats vinden. Je kunt via NPOstart alle afleveringen … Lees verder

Geplaatst in filosofie, Geschiedenis, kunst, maatschappij, recensie, taal | Tags: , , , , , , , , , , , , | 3 reacties

Einde eerste Wereldoorlog

Gisteravond bij “de Wereld draait door” merkte Peter Vandermeersch op hoe weinig aandacht er in Nederland was voor het herdenken van het einde van WO I.  Waarom zou je ook: Nederland was in die tijd neutraal, het land was niet … Lees verder

Geplaatst in Geschiedenis, maatschappij, muziek, recensie | Tags: , , , , , , , , | Een reactie plaatsen

Sibylla van Ancerra

Monteverdi schilderde het verdriet van Orpheus, van Arianne of dat van Penelope. Purcell dat van Dido. Maar eigenlijk verbleken de levens van deze mythische figuren bij het verhaal van koningin Sibylla. Op een gegeven moment is haar lijden uitzichtloos. Misschien … Lees verder

Geplaatst in Geschiedenis, muziek | Tags: , , , , , , , , , , , , , | 1 reactie

Franciscus van Assisi

Cimabue, portret van Franciscus van Assisi. Binnen twee jaar na zijn dood in 1226 werd Franciscus van Assisi heilig verklaard. En binnen enkele tientallen jaren was de door hem gestichte kloosterorde al verspreid over een groot deel van Europa. Kijken … Lees verder

Geplaatst in Geschiedenis, kunst, muziek | Tags: , , , , , , | 4 reacties

Maria Laach

In de Eifel zijn in het verleden veel vulkanen actief geweest. Als je het “Vulkanpfad” volgt krijg je een buitengewoon leerzame toelichting midden in de natuur: zowel de vulkanische activiteiten maar ook de latere ontginningen van basalt en tufsteen worden … Lees verder

Geplaatst in Geschiedenis, kunst, natuur | Tags: , , , , , , , , , , | Een reactie plaatsen

De visioenen van Zacharias in de Hortus Deliciarum

Twee grote platen in dit boek uit het einde van de twaalfde eeuw gaan over de visioenen van Zacharias. Deze platen zijn nagetekend door Herrad von Landsberg of iemand die het deed in opdracht van haar. Ze zijn nagetekend van … Lees verder

Geplaatst in Geschiedenis, kunst | Tags: , , , , , | 1 reactie